در این فصل با دستگاه گردش خون انسان آشنا خواهید شد.
توجه : برای دانلود فایل کامل همراه با پاسخ بصورت pdf به انتهای صفحه بروید.
گردش مواد در بدن(47-50)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) دستگاه گردش مواد در بدن انسان از قلب، رگ ها و خون تشکیل شده است.
(۲) در قلب انسان، دو پمپ (تلمبه) جداگانه چپ و راست کنار هم قرار گرفته اند و هر کدام دو حفره (یک دهلیز و یک بطن) دارند.
(۳) خونی که از درون قلب عبور می کند، مواد مغذی و اکسیژن زیاد دارد و قلب می تواند با آن نیازهای تنفسی و غذایی خود را برطرف کند.
(۴) وجود دریچه ها در هر بخشی از دستگاه گردش مواد، باعث دوطرفه شدن جریان خون در آن قسمت می شود.
(۵) بین دهلیز و بطن در هر سمت قلب انسان، یک دریچه وجود دارد.
(۶) با استفاده از گوش خود و یا گوشی پزشکی می توانیم صداهای قلبی را بشنویم.
(۷) در دیوارۀ دهلیز چپ و راست، برآمدگی های ماهیچه ای و طناب های ارتجاعی را می توان دید.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(۱) در گردش خون ششی، سمت………………….. قلب و در گردش خون عمومی، سمت……………………. قلب نقش دارد.
(۲) ماهیچۀ قلب انسان، با رگ های خونی ویژهای تغذیه می شود که به آن رگ های ………………………….. می گویند.
(۳) در ابتدای سرخرگ های خروجی از بطن ها، دریچه های ………………. قرار دارند که از بازگشت خون به……………….. جلوگیری می کنند.
(۴) صدای ………………….. (اول – دوم) قلب زمانی شنیده می شود که خون واردشده به سرخرگ های آئورت و ششی، قصد برگشت به بطن ها را دارد و با بسته شدن دریچه های ……………………….(سینی – دهلیزی بطنی) جلوی آن گرفته میشود.
(۵) بطن چپ قلب نسبت به بطن راست، دیوارۀ ………….. (نازکتری – قطورتری( دارد.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) در شکل زیر مقابل بخش های قلب و رگ های متصل به آن نشان داده شده است، با توجه به آن، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) قسمت های مشخص شده را نام گذاری نمایید.
ب) خون موجود در طرف چپ و راست قلب با هم چه تفاوت هایی دارند؟
پ)چرا ضخامت دیوارۀ بطن های چپ و راست با هم متفاوت است؟
(۲) نمودارهای زیر را کامل کنید.
گردش خون ششی: دهلیز راست ← ……….. ← ……………… ← شش ها ← ………………. ← دهلیز چپ
گردش خون عمومی: ………. ← بطن چپ ← …………… ← اندام های بدن← بزرگ سیاهرگ های زیرین و زبرین← ………..
(3)جدول زیر در رابطه با رگ های کرونر قلب آورده شده است. به سؤالات مطرح شده پاسخ دهید.
|
رگ های کرونر |
جزو رگ های خونی محسوب میشوند یا رگ های لنفي؟ |
رگ های خونی |
|
از کدام رگ منشعب شده اند؟ |
…………………. |
|
|
کدام لایۀ دیوارۀ قلب را تغذیه می کنند؟ |
…………………. |
|
|
چه وظیفه ای بر عهده دارند؟ |
برطرف کردن نیازهای تنفسی و غذایی قلب |
|
|
خون درون آنها به کدام حفرۀ قلب میریزد؟ |
…………………. |
|
|
انسداد آنها باعث بروز چه بیماری می شود؟ |
…………………. |
(۴) در رابطه با دریچه ها در دستگاه گردش مواد، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) وجود دریچه ها در هر قسمت چه نتیجه ای را به دنبال دارد؟
ب) بافت ……………… (ماهیچه ای – پوششی) دیوارۀ ……………..رگ های خونی و قلب، چین خورده و دریچه ها را می سازد.
پ) وجود بافت پیوندی در دریچه ها چه کمکی می کند؟
ت) باز و بسته شدن دریچه ها تحت تأثیر دو عامل انجام می شود. آن دو عامل کدام اند؟ 1) …………2)……..
(۵) علت موارد زیر را توضیح دهید.
الف) « به دریچۀ دهلیزی – بطنی چپ قلب، دریچۀ دولختی می گویند.»
ب) «مسدودشدن رگ های کرونر توسط لخته یا سخت شدن دیوارۀ آنها (تصلب شرایین) ممکن است، باعث سکته یا حملۀ قلبی شود.»
۶) جدول زیر را کامل کنید.
|
دریچه های قلبی |
دریچه های سرخرگی |
||
|
دریچه های دهلیزی – بطنی |
دریچه های ………………………………….. |
||
|
سمت راست قلب |
سمت چپ قلب |
سرخرگ آئورت |
سرخرگ ششی |
|
دریچۀ …………. |
دریچۀ ……….. |
در هنگام ………(انقباض – استراحت)بطن چپ، از بازگشت خون به…………….. جلوگیری می کند. |
در هنگام ………(انقباض – استراحت)بطن راست، از بازگشت خون به…………… جلوگیری می کند. |
|
در هنگام ………(انقباض – استراحت)بطن راست، از بازگشت خون به ………. جلوگیری می کند. |
در هنگام ……….(انقباض – استراحت)بطن چپ ، از بازگشت خون به ……….. جلوگیری می کند. |
||
(7) در رابطه با صداهای قلبی، جدول زیر را کامل کنید.
|
انواع صداهای قلب در حالت طبیعی |
||
|
در حالت طبیعی، چه صداهایی از قلب شنیده می شود؟ |
صدای اول یا پووم ………….. |
صدای دوم یا ………….. |
|
مربوط به بسته شدن دریچه ها است یا بازشدن آنها؟ |
……………………… |
…………………… |
|
مربوط به کدام یک از دریچه ها است؟ |
دریچه های ………….. |
دریچه های ………….. |
|
در چه زمانی می توان آن را از قفسۀ سینه شنید؟ |
به هنگام انقباض بطن ها |
به هنگام ………….. |
|
به هنگام چه ویژگی هایی دارد؟ |
قوی، ……………. و …………….. |
………….. و ………….. |
۹ – سه مورد از بیماری هایی را که در آنها ممکن است صداهای غیر عادی از قلب شنیده شود، ذکر کنید.
ساختار بافتی قلب (51-52)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) لایۀ خارجی کیسۀ محافظت کنندۀ قلب، پیراشامه است.
(2)پیراشامه شامل بافت پوششی استوانه ای ساده است که توسط لایه ای از بافت پیوندی پشتیبانی می شود.
(۳) در بین برون شامه و پیرا شامه فضایی وجود دارد که با هوا پر شده است.
(4) در بین سلول های بافت پوششی آندوکارد( درون شامه)، رشته های عصبی پخش شده اند.
(5) ارتباط سلولی از طریق صفحات بینابینی باعث می شود پیام انقباض و استراحت به سرعت بین بافت های ماهیچۀ قلب منتشر شود.
(۶) در محل ارتباط ماهیچه دهلیزها به ماهیچۀ بطن ها، بافت پیوندی هادی وجود دارد.
(۷) تقریبا 1 ٪ سلول های ماهیچۀ قلبی ویژگی های اختصاصی دارند که برای تحریک طبیعی قلب ضروری است.
(8) شبکه هادی شروع کنندۀ ضربان است و جریان الکتریکی را در سراسر قلب به سرعت گسترش می دهد.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) قلب اندامی ماهیچه ای است که توسط دو لایه به نام های ……….. و ………. محافظت می شود.
(2)رگ ها و اعصاب قلب، در لایۀ …………………………. (پیوندی – پوششی) پیراشامه قرار گرفته اند.
(3) ضخیم ترین لایه دیوارۀ قلب، ……………………است.
(4) لایۀ میانی(میوکارد) قلب از جنس بافت …………………………. .
(5) یکی از ویژگی های سلول های ماهیچه ای قلب، ارتباط آنها از طریق ………… است.
(6) شبکۀ …………………متشکل از سلول های ماهیچه ای قلبي خاصی است که با سلول های ماهیچه ای معمولی قلب تفاوت دارند و به صورت شبکه ای از رشته ها و گره ها در بین آنها گسترده شده اند.
(۷) شبکۀ هادی قلب، شامل …………….. (یک – دو) گره و دسته هایی از …………. برای هدایت سریع جریان الکتریکی است.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) با استفاده از موارد داده شده، شماره ای مشخص شده در شکل نامگذاری کنید.
« درون شامه – برون شامه – بافت پوششی – بافت پیوندی رشته ای – پیراشامه – فضای آبشامه ای ماهیچۀ قلب»
1- ……………..
2- ……………..
3- ………………
5- ………………
(2) سؤالات زیر در رابطه با ساختار بافتی قلب انسان آورده شده است. در مقابل هر یک، یکی از موارد داده شده را بگذارید.
« ماهیچۀ قلب – برون شامه – درون شامه – پیرا شامه»
لایه ای که:
الف) سطح داخلی حفره های قلبی را می پوشاند: ………….
ب) نقش محافظت از قلب را بر عهده دارد: ……….
پ) عمدتا از سلول های بافت ماهیچه ای قلبی تشکیل شده است: ………….
ت) در تشکیل دریچه های قلبی شرکت می کند: ………….
(3) در رابطه با بافت بین یاخته های ماهیچۀ قلب به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) جنس این بافت از نوعی است؟
ب) بافت قسمت «الف» ، دارای رشته های …………….. (کلاژن – کشسان) ضخیمی است که این رشته ها، باعث استحکام ………….. (دریچه های – بافت ماهیچه ای) قلبی می شود.
(4) نقش مایع آبشامه ای قلب چیست؟ (ذکر ۱ مورد کافی است.)
(5)جدول روبه رو را کامل کنید.
|
سلول ماهیچۀ قلبی |
|
|
ظاهر |
……………. |
|
نحوه انقباض |
…………… |
|
تعداد هسته |
عموماً……………. |
(6) جدول زیر را کامل کنید.
|
انواع گره های شبکۀ هادی قلب |
||
|
گرۀ اول |
گرۀ دوم |
|
|
اسم |
گرۀ سینوس – دهلیزی |
………………………………… |
|
در چه قسمتی از قلب قرار گرفته است؟ |
………………………………… |
………………………………… |
|
از چه سلول هایی تشکیل شده است؟ |
………………………………… |
………………………………… |
|
از نظر اندازه، کدام یک بزرگ تر است؟ |
( ) |
( ) |
|
کدامیک شروع کنندۀ تکانه های قلبی است؟ |
( ) |
( ) |
(7) با توجه به شکل زیر، موارد مشخص شده را نام گذاری کنید.
1- ……………………….
2- ………………………….
چرخۀ ضربان قلب(52-54)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) استراحت قلب، سیستول و انقباض قلب، دیاستول نام دارد.
(2) در مرحله سیستول دهلیزی، بطن ها به طور کامل با خون پر می شوند.
(3) با شروع انقباض دهلیز چپ، فشار خون درون آن شروع به افزایش می کند.
(4) برون ده قلبی متناسب با سطح فعالیت بدن تغییر می کند.
(5) به دلیل زیاد بودن تعداد سلول های ماهیچۀ قلبی، پیام های الکتریکی تولید شده توسط آنها به اندازهای قوی است که بتوان آن را ثبت کرد.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) در هر چرخۀ قلبی، قلب با خون سیاهرگ ها به طور . (فعال – غیر فعال) پر می شود.
(2) خون بزرگ سیاهرگ ها (زیرین و زبرین) و سیاهرگ کرونر وارد …………….و خون سیاهرگ های ششی ………….. وارد می شود.
(3) یک چرخۀ قلبی حدود ………………. ثانیه طول می کشد.
(4)برون ده قلبی حاصل ضرب …………. در………… است.
(5) سلول های ماهیچه ی قلبی در حین چرخۀ ضربان قلب، پیام های الکتریکی تولید می کنند که می توان اثر آنها را در سطح ……………. دریافت کرد و منحنی به نام …………………ثبت نمود.
(6) نوار قلب شامل 3 موج ………….. ، ………………. و……………. است.
(7) بررسی نوار قلب از نظر ……….. و ……………. و …………… می تواند به متخصصین در زمینۀ تعیین وضعیت سلامت قلب کمک کند.
(8) میانگین برونده قلبی در بالغین در حال استراحت، حدود ……………….. لیتر در دقیقه است.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) با توجه به موارد داده شده، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
«سیستول بطنی – انبساط قلب – سیستول دهلیزی»
الف) در کدام مرحله دهلیزها در حال انقباض و بطن ها در حال استراحت هستند؟ ……………
ب) کدام مرحله بسیار زودگذر است؟ ……………
پ) کدام مرحله بطن ها در حال انقباض و دهلیزها در حال استراحت هستند؟ ……………
ت) در کدام مرحله خون از طریق سرخرگ ها به همۀ قسمت های بدن ارسال می شود؟ ……………
(2) در جدول زیر، هدف از انجام هر مرحله، مدت زمانی که هر مرحله طول می کشد و وضعیت دریچه ها در هر مرحله را مشخص کنید.
|
یک چرخۀ (دورۀ) قلبی |
||||||
|
دیاستول قلبی |
سیستول دهلیزی |
سیستول بطنی |
||||
|
هدف |
پر شدن دهلیزها و بطن ها |
…………….. |
…………………… |
|||
|
مدت زمان |
………………. |
0.1ثانیه |
……………… |
|||
|
وضعیت دریچه ها |
دهلیزی – بطنی |
سینی |
دهلیزی- بطنی |
سینی |
دهلیزی- بطنی |
سینی |
|
……….. |
…………. |
……………. |
…………… |
……………. |
باز |
|
(3)شمارۀ هر یک از موارد ستون سمت راست را روبروی مورد صحیح در سمت چپ بنویسید.
| 1- موج (P) 2- موج (QRS) 3-موج (T) | موج مربوط به انتشار پیام استراحت بطن ها ( ) موج مربوط به انتشار پیام انقباض بطن ها ( ) موج مربوط به انتشار پیام انقباض دهلیزه( ) |
(4)کدام یک از شکل های زیر، مرحلۀ استراحت عمومی، قلب را نشان می دهد؟ ……………..
(5) در فردی، در طی هر انقباض بطن چپ، حدود ۷۵ میلی لیتر خون به درون سرخرگ آئورت پمپ می شود. اگر در این فرد، هر چرخه ی قلبی حدود 72/0 ثانیه طول بکشد، برون ده قلب در این فرد چند لیتر در دقیقه است؟
(6)حجم ضربه ای را تعریف کنید.
(7)در طی یک چرخه ی قلبی:
الف) دهلیزها در طی کدام مراحل در حال استراحت اند؟
ب) «سیستول دهلیزی، و دیاستول دهلیزی، » هر کدام چند ثانیه طول می کشد؟
پ) بطن ها در طی کدام مراحل در حال استراحت اند؟
ث) سیستول بطنی، و دیاستول بطنی، هر کدام چند ثانیه طول می کشد؟
(8) در یک چرخۀ قلبی، دریچۀ سه لختی، و دریچۀ دولختی، هر کدام چه مدت زمانی باز هستند؟
(9) ۳ مورد از عواملی را که بر میزان برونده قلبی مؤثر هستند، نام ببرید.
(10)
در نوار قلب زیر ….
الف) هر یک از موج ها مربوط به فعالیت چه بخشی از قلب است؟
۱- موج P :
۲- موج QRS :
۳- موج T :
گفتار2 رگ ها(55-57)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1)در دستگاه گردش خون، شبکه ای مرتبط به هم وجود دارد که از قلب شروع شده و پس از عبور از بافت ها به قلب باز می گردد.
(۲) ساختار هر یک از رگ ها (سرخرگ، مویرگ و سیاهرگ) در دستگاه گردش خون، متناسب با کاری است که انجام میدهند.
(۳) ساختار پایه ای سرخرگ ها با سیاهرگ ها متفاوت است.
۴) در دیوارۀ مویرگ ها بافت ماهیچه ای وجود ندارد.
(۵) سیاهرگ ها خون را از قلب خارج و به بافت های بدن می رسانند.
(۶) با ورود خون به درون سرخرگ های کوچک، قطر آنها تغییر زیادی می کند.
(۷) بیشتر سیاهرگ های بدن در قسمت های عمقی هر اندام قرار گرفته اند، در حالی که بیشتر سرخرگ ها در سطح قرار دارند.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(۱) دیوارۀ سرخرگ ها و سیاهرگ ها از ………………… (سه – چهار) لایۀ اصلی و دیوارۀ مویرگ ها از ………. (دو – یک) لایۀ اصلی تشکیل شده است.
(۲) ضخامت لایۀ ……………. و ……………………. در سرخرگ ها به طور معنی داری بیشتر از سیاهرگ هاست.
(3) ………………..(سرخرگ ها – سیاهرگ ها) در برش عرضی، بیشتر گرد دیده می شوند.
(۴) بسیاری از …………………… (سرخرگ ها – سیاهرگ ها) دریچه هایی دارند که جهت حرکت خون را یک طرفه می کنند.
(۵) تغییر حجم سرخرگ به دنبال هر انقباض ………………….. (دهلیز – بطن)، به صورت موجی در طول سرخرگ ها پیش می رود و به صورت …………….. احساس می شود.
(۶) در سرخرگ های کوچک تر نسبت به سرخرگ های بزرگ تر، میزان لایۀ کشسان، …………… (کمتر – بیشتر) و ضخامت لایۀ ماهیچه ای صاف، ……………. (کمتر – بیشتر) است.
(۷) اگر ……………… (سرخرگی – سیاهرگی) در بدن بریده شود، خون با سرعت زیاد از آن بیرون خواهد ریخت و بسیار خطرناک است.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) در رابطه با ساختار دیوارۀ سرخرگ ها و سیاهرگ ها به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) لایه های اصلی دیوارۀ سرخرگ ها و سیاهرگ ها هر کدام از چه نوع بافتی تشکیل شده است؟
1-لایۀ خارجی : …………………….. 2- لایه ی میانی: ………………3 -لایه ی داخلی: …………………
ب) در زیر کدام لایه، غشای پایه قرار گرفته است؟
1- لایۀ میانی 2-لايۀ خارجی 3-لایۀ داخلی
پ) همراه با کدام لایه رشته های الاستیک (کشسان) زیادی وجود دارد؟
1- لایۀ میانی 2-لايۀ خارجی 3-لایۀ داخلی
ت)چرا ضخامت لایۀ ماهیچه ای و پیوندی در سرخرگ ها به طور معنی داری بیشتر از سیاهرگ هاست؟
(2) با توجه به شکل زیر :
الف) با توجه به آن مشخص کنید هر یک مربوط به کدام یک از انواع رگهای خونی است؟
ب) کدام یک بافت پیوندی و ماهیچه ای آن کم است؟
پ) یک مورد از وظایف سرخرگ ها را بیان کنید.
ت) لخش های مشخص شده را نامگذاری کنید.
(۳) به سؤالات مطرح شده در جدول زیر پاسخ دهید.
|
مویرگ ها |
چه وظیفه ای را بر عهده دارند؟ |
……………………….. |
|
دیوارۀ آنها از چه نوع بافتی تشکیل شده است؟ |
……………………….. |
|
|
آیا در دیوارۀ آنها غشای پایه وجود دارد؟ |
……………………….. |
|
|
اسفنکتر مویرگی چه جنس و ساختاری دارد؟ |
به صورت حلقه ای ماهیچه ای در ابتدای مویرگ |
|
|
اسفنکتر مویرگی را در کدام یک از مویرگ های بدن می توان دید؟ |
……………………….. |
|
|
نقش اسفنکتر مویرگی چیست؟ |
……………………….. |
(4) الف) تنظيم اصلی جریان خون در مویرگ ها توسط چه چیزی انجام می شود؟
ب) این تنظیم براساس چه چیزی صورت می گیرد؟
(۵) هر یک از وقایع مطرح شده در جدول به هنگام سيستول بطن ها اتفاق می افتد یا دیاستول بطن ها؟
| گشادشدن سرخرگ ها | ………………… |
| خارج نشدن هیچ خونی از قلب | ………………… |
| جمع شدن دیوارۀ کشسان سرخرگ ها | ………………… |
| پمپ شدن مقدار زیادی خون به درون سرخرگ ها | ………………… |
| رانده شدن خون موجود در سرخرگ ها به جلو با فشار زیاد | ………………… |
| جلوگیری از منقطع شدن حرکت خون و حفظ پیوستگی جریان خون | ………………… |
(۷) الف: فشار خون را تعریف کنید.
ب: این فشار ناشی از چیست؟
پ: کدام یک مقایسه ی فشار خون در سرخرگ ها و سیاهرگ ها را به درستی نشان میدهد؟
( )سرخرگ ها < سیاهرگ ها ( )سرخرگ ها > سیاهرگ ها
ت) عوامل مختلفی می تواند روی فشارخون تأثیر بگذارد. ۳ مورد از این عوامل را ذکر کنید.
(8)معمولا فشار خون را با دو عدد (مثلا: ۱۲۰ روی ۸۰) بیان می کنند:
الف)عدد ۱۲۰ میلی متر جیوه:
1-فشاری است که انقباض بطن روی سرخرگ وارد می کند.
2- فشاری است که انقباض دهلیز روی بطن وارد می کند.
ب) عدد ۸۰ میلی متر جیوه:
1- فشاری است که در زمان استراحت قلب، دیوارۀ سرخرگ باز شده، در هنگام بسته شدن به خون وارد می کند.
2- فشاری است که در زمان انقباض قلب، دیوارۀ سرخرگ باز شده، در هنگام بسته شدن به خون وارد می کند.
مویرگ ها(57-59)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(۱) مویرگ ها کوچک ترین رگ های بدن هستند که تبادل مواد بین خون و سلول های بدن از طریق آنها انجام میشود.؟
(۲) دیوارۀ مویرگ ها فقط از یک لایه سلول های پوششی سنگفرشی (ساده) ساخته شده و ماهیچۀ صاف ندارد.
(۳) مویرگ های مغز و کبد، منافذ بسیار بزرگی دارند که مولکول های درشت می توانند از آنها بگذرند.
(۴) همۀ مویرگ های نقاط مختلف بدن، به طور هم زمان باز هستند.
(۵) عبور مواد از دیوارۀ مویرگ ها از طریق انتشار صورت می گیرد.
(۶) در روش انتشار، انتقال مواد از منافذ دیوارۀ مویرگ ها صورت می گیرد و عامل آن اختلاف فشار میان درون و بیرون مویرگ است.
(۷) سیاهرگ ها دارای فضای داخلی کمی هستند.
(۸) سرخرگ ها بیشترین حجم خون را در داخل خود جای داده اند.
(9) در بیشتر سیاهرگ ها، جهت حرکت خون به سمت بالا است.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) لبۀ سلول های……………… (پهن و نازک – مکعبی و ضخیم) دیوارۀ مویرگ ها، روی هم قرار گرفته و در همان قسمت …………. وجود می آید که عبور مواد را امکان پذیر می کند.
(۲) سطح بیرونی مویرگ ها را ………………. احاطه می کند.
(۳) مویرگ ها براساس عبور انواع مواد در ۳ گروه مویرگ های ……………….. و ……………. و ……………… قرار می گیرند.
(4) به تورم بخش هایی از بدن ،…………………….. می گویند.
(۵) مقاومت دیوارۀ سیاهرگ ها ……………. (کم – زیاد) است.
(6) حرکت خون در …………… (سرخرگ ها – سیاهرگ ها) به ویژه در اندام های ……………(پایین تر – بالاتر) از قلب، به مقدار زیادی به انقباض ماهیچه ای اسکلتی وابسته است.
(7) در سیاهرگ های ………… و ………………. دریچه های ………………. وجود دارند که جریان خون را یک طرفه و به سمت بالا هدایت می کنند.
(8) در هنگام …………. (دم – بازدم) فشار مکشی قفسۀ سینه به جریان خون در سیاهرگ ها کمک می کند.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) از جمله عواملی که امکان تبادل مناسب مواد در مویرگ ها را فراهم می کنند، دو مورد را بیان کنید.
(۲) فاصله ی بیشتر سلول های بدن تا مویرگ ها حدود 02/0 میلی متر است. این فاصلۀ کم چه نتیجه ای را در پی دارد؟
(۳) نقش غشای پایۀ احاطه کنندۀ مویرگ ها چیست؟
(۴) جدول زیر در رابطه با انواع مویرگ ها است، آن را کامل کنید.
| شکل | اسم | در کدام قسمت از بدن یافت می شوند؟ |
 | مویرگ های ناپیوسته | ………………. |
 | ……………. | ………………. |
 | ………….. | ………………. |
با)هر یک از ویژگی های زیر، مربوط به کدام یک از انواع مویرگ ها است؟
«مویرگ های پیوسته – مویرگ های منفذدار – مویرگ های ناپیوسته »
- فاصلۀ یاخته های بافت پوششی در دیوارۀ این مویرگ ها، بسیار زیاد است: ……………
- سلول های بافت پوششی در دیوارۀ این مویرگ ها، ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند: ……..
- این مویرگ ها با داشتن منافذ گسترده مشخص میشوند: ……….
- · این مویرگ ها در اندامی که در آن قرار دارند، به صورت حفره هایی دیده می شوند: …………….
- · ورود و خروج مواد در این مویرگه ا به شدت تنظیم می شود: ……………..
- این مویرگ ها از لایه ای پروتئینی پوشیده شده اند که عبور مولکول های درشت را محدود می کند: ……………..
(5) تبادل چه موادی در مویرگ ها، با درون بری و برون بری صورت می گیرد؟
(6) یکی از روش های تبادل مواد در مویرگ ها، روش« انتشار» است. در رابطه با آن به سؤال زیر پاسخ دهید.
الف )چه چیزی جهت انتشار را تعیین می کند؟
(۷)در رابطه با تبادل مواد در مویرگ ها ، جدول زیر را کامل کنید.
| فشار اسمزی | فشار تراوشی | |
| این نوع فشار حاصل چیست؟ | …………………… | …………………… |
| این نوع فشار تمایل دارد مواد را در کدام جهت در مویرگ هاجابه جا کند؟ (به سمت درون مویرگ یا خارج مویرگ) | …………………… | …………………… |
(۸)الف)دو مورد ازعواملی را که از سرعت بازگشت مایعات از بافت به خون درون مویرگ ها می کاهند، ذکر کنید.
ب) این کاهش سرعت، باعث می شود که:
- مواد درون مویرگ به مایع میان بافتی وارد نشوند.
- مواد خارج شده از مویرگ به خون بازنگردند.
پ) در این حالت بخش هایی از بدن متورم می شود که به آن ………… می گویند.
(10) الف) چرا سیاهرگ ها می توانند بیشتر حجم خون را در خود جای دهند؟
ب) سه مورد از عواملی را که به جریان خون در سیاهرگ ها کمک می کنند، بیان کنید. (11) در شکل مقابل قسمت های مشخص شده را نامگذاری نمایید.
دستگاه لنفی(59-60)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) لنف پس از تصفیه شدن، به دستگاه گردش خون برمی گردد.
(2) نشت آب و مواد دیگر از مویرگ های خونی به فضای میان بافتی در جریان ورزش، کاهش می یابد.
(3) گرۀ ضربان ساز، تکانه های منظمی را ایجاد و در سراسر قلب منتشر می کند.
(4) در حالت عادی، ضربان و برون ده قلبی ناشی از آن، نیازهای اندام های بدن را برطرف می کند.
(5) تغییر مقدار مواد گشادکننده و تنگ کنندۀ رگی باعث تنظیم موضعی جریان خون می شود.
(6)اعصاب خودمختار در بین سلول های درون شامۀ دهلیزها پخش می شوند.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) دستگاه لنفی شامل ………….، ……….. و …………….. است.
(2) یکی از وظایف دستگاه لنفی، انتقال …………………. جذب شده از دیوارۀ رودۀ کوچک به خون است.
(3) مرکز هماهنگی اعصاب خود مختار(سمپاتیک و پاراسمپاتیک) در نزدیکی مرکز تنظیم ……………. قرار دارد.
(4) مواد گشاد کنندۀ رگی با تأثیر بر…………. دیوارۀ رگ ها، سرخرگ های کوچک را گشاد و اسفنکترهای مویرگی را …………(باز – بسته ) می کند تا میزان جریان خون در آنها …………… (افزایش – کاهش) یابد.
(5) سازوکارهای انعکاسی برای حفظ فشار سرخرگی، با کمک گیرنده های ……… و ………….عمل می کند.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) لنف چیست؟
(2) جریان لنف نهایتاً به کدام یک از سیاهرگ های بدن می ریزد؟
(3) 3مورد از اندام های لنفی بدن انسان را نام ببرید.
(4)وظیفۀ اصلی دستگاه لنفی چیست؟
(5) علت مورد روبه رو چیست؟«دستگاه لنفی در پخش سلول های سرطانی در قسمت های مختلف بدن مؤثر است»
(۶) در شکل زیر کدام یک جزء اندام های لنفی محسوب نمی شود؟ …………..
(۷) مرکز هماهنگی اعصاب خودمختار در کدام قسمت از مغز قرار دارد؟
(۸) در رابطه با نقش هورمون ها در تنظیم دستگاه گردش خون به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) در حالت های ویژه فشار روانی، ترشح بعضی از هورمون ها از غده فوق کلیه ………. (کاهش – افزایش) می باید.
ب) این هورمون ها روی چه اندامی اثر می کنند؟
پ) این هورمون ها، فشار خون و ضربان قلب را به ترتیب به …………و ………… می دهند.
1) افزایش – افزایش 2) افزایش – کاهش 3) کاهش – کاهش 4)کاهش – افزایش
(۹) افزایش کدام گاز تنفسی باعث گشاد شدن موضعی سرخرگ های کوچک می شود؟
(۱۰)الف) انواع گیرنده های شیمیایی مؤثر در حفظ فشارخون سرخرگی را ذکر کنید.
ب )گیرنده های فشاری در دیوارۀ ……………… (سرخرگ های – سیاهرگ های – مویرگ های) گردش خون عمومی بدن قرار دارند.
خون(61-63)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) خون به طور منظم و دوطرفه در رگ های خونی جریان دارد.
(۲) پلاسما (خوناب)ی خون حالت مایع دارد و درصد کمی از آن، آب است.
(3)گویچه های قرمز، سلول های خونی و گویچه های سفید و پلاکت ها، قطعاتی از سلول هستند.
(4) در انسان و بسیاری از پستانداران، گویچه های قرمز، علاوه بر هسته، بیشتر اندامک های خود را از دست می دهند.
(۵) سبزیجات با برگ سبز تیره، حبوبات، گوشت قرمز و جگر از منابع آهن و فولیک اسید هستند.
(۶) ویتامین 12B فقط در غذاهای جانوری وجود دارد.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) خون نوعی بافت …………… است.
(۲) در آب موجود در خوناب خون، ……………، …………….. ، …………… و …………..حل شده اند.
(3) بخش یاخته ای خون شامل ……………….، …………….. و ……………….است.
(۴) در مغز استخوان سلول های ………… وجود دارند که با تقسیمات خود، بخش یاخته ای خون را تولید می کنند.
(۵) اسیدفولیک نوعی ویتامین از خانوادۀ B است که برای انجام …………. یاخته ای لازم است.
(۶) کارکرد صحیح فولیک اسید به وجود ویتامین ……………. وابسته است.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) اگر مقداری از خون فردی را سانتریفیوژ کنیم، دو بخش تشکیل دهندۀ خون از یکدیگر جدا می شود.با توجه به شکل، هر یک از این دو بخش و درصد هر کدام را بنویسید.
(۲) الف) هماتوکریت یا خون بهر را تعریف کنید.
ب) افزایش هماتوکریت بیش از چه درصدی خطرناک است؟
(۳) ۲ مورد از وظایف خون را بیان کنید.
(4) برای هر یک از موارد زیر، ۲ مورد ذکر کنید.
|
برخی مواد موجود در پلاسما |
|
|
يون ها |
…………………….. و ……………………… |
|
مواد غذایی |
…………………….. و ……………………… |
|
مواد دفعی |
…………………….. و ……………………… |
(۵) الف) در جدول زیر، برخی از پروتئین های محلول در پلاسما و وظایف هر کدام آورده شده است. آن را کامل کنید.
| آلبومین | ……………………. | گلوبولین ها | |
| وظیفه | 1 – ……………………….. 2- انتقال برخی از داروها (مثل پنی سیلین) | مؤثر در انعقاد خون | ………………… |
ب) انواع …………….. و ……………. با جذب و انتقال یون ها می توانند در تنظیم pH خون مؤثر واقع شوند.
(۶) الف) جدول زیر را کامل کنید.
|
سلول بنیادی |
|||||||
|
سلول بنیادی ……. |
سلول بنیادی …… |
||||||
|
…… |
…… |
…… |
…… |
…… |
…… |
…… |
خروج هسته |
|
(2) |
(1) |
……. |
…… |
||||
ب) کدام یک به ترتیب «گویچۀ سفید بدون دانه، و گویچۀ سفید دانه دار را نشان می دهد؟
( الف )1 – 2 (ب)2 – 1
(۷) تخریب گویچه های قرمز آسیب دیدۀ خونی در کدام اندام ها صورت می گیرد؟
(۸) جدول زیر را کامل کنید.
|
گویچه های قرمز خون |
|
|
شکل (ظاهر) سلول چگونه است؟ |
…………………… |
|
غشای آن چه ویژگی دارد؟ |
حالت فرورفته در دو طرف |
|
آیا هسته دارد؟ |
…………………… |
|
سیتوپلاسم آن از چه مادهای پر شده است؟ |
…………………… |
|
نقش اصلی آن چیست؟ |
…………………… |
|
متوسط عمر آن چند روز است؟ |
…………………… |
(9) عناصر لازم جهت ساخت گویچه های قرمز در مغز استخوان را ذکر کنید.
(۱۰) در رابطه با تنظیم تولید گویچه های قرمز خون به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) تنظیم میزان گویچه های قرمز به ترشح چه هورمونی بستگی دارد؟
ب)این هورمون توسط چه سلول هایی تولید می شود و بر کدام اندام اثر می کند؟
پ) این هورمون به طور طبیعی، به مقدار ……………. (زیاد – کم) ترشح می شود.
ت) ۲ مورد از مواردی را که در آنها ترشح این هورمون به درون خون افزایش می یابد، بیان کنید.
یاخته های خونی سفید(63-64)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(۱) گویچه های خونی سفید، فقط در خون گردش می کنند و در بافت ها یافت نمی شوند.
(۲) گویچه های خونی سفید دارای انواع مختلفی هستند.
(۳) پلاکت ها درون خود دانه های کوچک زیادی دارند که پر از ترکیبات فعال هستند.
(۴) انعقاد خون در انسان، با کمک پلاکت ها و عوامل انعقادی دیگر انجام می شود.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) پلاکت ها در مغز استخوان، زمانی تولید می شوند که بخش سیتوپلاسمی سلول های بزرگی به نام ……………… قطعه قطعه شده و وارد جریان خون می شوند.
(۲) پلاکت ها دارای پروتئین های انقباضی مثل ……………. و …………. هستند.
(۳) فیبرینوژن جزء ……………………. (پروتئینهای – کربوهیدرات های )محلول در پلاسمای خون محسوب می شود.
(۴) وجود ویتامین ……………………. و یون در روند انعقاد خون و تشکیل لخته لازم است.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
در جدول زیر، میان اجزای بخش شکل دار خون مقایسه انجام شده است. آن را کامل کنید.
| گویچۀ خونی قرمز | گویچۀ خونی سفید | پلاکت | |
| جزء سلول های خونی محسوب می شود یا قطعاتی از سلول است؟ | ……. | ……. | ……. |
| اندامک هسته دارد یا خیر؟ | X | ……. | ……. |
| در زیر میکروسکوپ، به چه رنگی دیده می شود؟ | ……. | … سفید …. | ……. |
| نقش اصلی آن چیست؟ | ……. | ……. | مؤثر در انعقاد خون |
| در یک فرد سالم و بالغ، در کدام اندام تولید میشود؟ | ……. | ……. | ……. |
(۲) جاهای خالی را با موارد داده شده پر کنید.
« گویچۀ خونی سفید- پلاکت۔ گویچۀ خونی قرمز»
مقایسه از نظر تعداد: ………….. > …………….. > ………………
مقایسه از نظر اندازه: …………> …………………> ……………
(۳) شكل انواع گویچه های خونی سفید در جدول زیر آورده شده است.
به سؤالات مطرح شده در جدول پاسخ دهید.
| شکل | نام این گویچۀ سفید چیست | هستۀ آن چند قسمتی است؟ | شکل هستۀ آن چگونه است؟ | سیتوپلاسم آن دانه دار است بدون دانه؟ |
 | ……… | دو قسمتی | ……… | ……… |
 | ……… | ……… | ……… | بدون دانه |
| ائوزینوفیل | ……… | ……… | ……… |
 | ……… | ……… | X | ……… |
 | ……… | ……… | لوبیایی(خمیده) | ……… |
(4) نقش پروتئین های انقباضی موجود در سیتوپلاسم پلاکت ها چیست؟
1) …………………………………………
2) ……………………………………….
(5) در نمودار زیر، مکانیسم جلوگیری از هدر رفتن خون در خونریزی های محدود آورده شده است. با توجه به موارد داده شده، آن را کامل کنید.
«ایجاد درپوش پلاکتی – چسبیدن پلاکت ها به یکدیگر – دور هم جمع شدن پلاکت ها در محل آسیب»
1) ………………………………….. ← 2) ……………………………………… ← 3) ………………………. ←
4) جلوگیری از خروج خون از رگ آسیب دیده
در خونریزی های شدید، طی مراحل زیر، در محل آسیب دیوارهی رگها، لخته خون تشکیل می شود تا جلوی خونریزی گرفته شود. پس از کامل کردن جاهای خالی در ستون سمت چپ، این مراحل را به صورت مرتب در ستون سمت راست بیاورید.
| 1- ……………………………….. 2- ……………………………….. 3- ……………………………….. 4- ………………………………. 5- ……… پ ……….. | الف) ترومبین باعث تبدیل ………………… به فیبرین می شود. ب)رشته های پروتئینی فیبرین،…………….و …………….. را دربرگرفته و لخته را تشکیل میدهند. پ) لختۀ تشکیل شده به شکافی که در رگ ایجاد شده است، می چسبد و از خونریزی جلوگیری می کند. ت) ………… باعث تبدیل پروتئین ………….. به پروتئین ترومبین میشود. ث) آنزیم پروترومبیناز توسط …….. و ……….. ترشح می شود. |
تنوع گردش مواد در جانداران(65-67)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1)در جانداران تک سلولی تبادل گاز، تغذیه و دفع بین محیط و سلول، از سطح سلول انجام میشود.
(۲) در جانداران پرسلولی همۀ سلول ها با محیط بیرون ارتباط دارند.
(۳) در جانوران دارای حفرۀ گوارشی، حرکات بدن به جابه جایی مواد کمک می کند.
(4)در کرم خاکی، همولنف مستقیما به فضای بین سلول های بدن وارد می شود و در مجاورت سلول ها جریان می یابد.
(5) همۀ مهره داران، دستگاه گردش خون بسته دارند.
(۶) ماهی دارای قلب چهارحفره ای است که خون تیره از آن عبور می کند.
(۷) درون سرخرگ شکمی ماهی برخلاف سرخرگ پشتی آن، خون تیره جریان دارد.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) در جانداران تک سلولی، به خاطر اندازه ی کوچک، نسبت سطح به حجم ……………. (کم – زیاد) است.
(۲) گردش خون باز در …………. و بسیاری از -…………. وجود دارد.
(۳) در جانوران دارای گردش خون ……………….. (باز – بسته)، قلب مایعی به نام همولنف را به حفرات بدن پمپ می کند.
(۴) در ملخ، در زمان استراحت قلب، منافذ دریچه دار قلب در وضعیت …………. (باز – بسته) هستند.
(۵) مزیت سیستم گردش خون ……………. (مضاعف – ساده)، انتقال یکبارهی خون اکسیژن دار به تمام مویرگهای اندام ها است.
(۶) سامانه ی گردشی مضاعف از به بعد شکل گرفته است.
(۷) قلب خزندگان، پرندگان و پستانداران از حفره ساخته شده است.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) با توجه به شکل مقابل به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) این شکل نشان دهندۀ سیستم انتقال مواد ویژه ای است که سامانه ی گردش
…………….. (آب – خون) نام دارد.
ب) قسمت های مشخص شده در شکل را نام گذاری کنید.
پ) این نوع دستگاه گردش مواد در چه جانورانی دیده می شود؟
(۲) هریک از جانوران زیر از کدام نوع سیستم برای گردش مواد استفاده می کنند؟
| سامانۀ گردش آب | حفرۀ گوارشی | سیستم گردش خون | |
| ماهی | |||
| هیدر آب شیرین | |||
| اسفنجها | |||
| پلاناریا | |||
| ملخ |
برای هر یک از موارد بیان شده، یک جانور مثال بزنید.
الف)جانوری که حفرۀ گوارشی دارای انشعابات متعدد دارد که به گردش مواد در چتر و بازوهای جانور کمک می کند:……
ب) جانوری که حفره عمومی بدن آن با مایعی پر شده که از آن برای انتقال مواد استفاده میشود: ………………..
پ) جانوری که دستگاه گردش مواد در آن به صورت گردش درونی مایعات نیست: …………….
ت) جانوری که دارای کیسه گوارشی پر از مایعات است که وظیفه گوارش و گردش مواد را بر عهده دارد: …………….
ث) جانوری که انشعابات حفره گوارشی آن به تمامی نواحی بدن نفوذ می کند، به نحوی که فاصله ی انتشار مواد تا سلول ها بسیار کوتاه است:…………………..
(4) نوع دستگاه گردش خون در هر یک از جانداران زیر را مشخص کنید.
| حلزون | مرغ | ملخ | کروکودیل | کرم خاکی | گاو | نوزاد قورباغه | ماهی | انسان | |
| گردش خون باز | |||||||||
| گردش خون بسته |
(3) برای هر یک از موارد بیان شده، یک جانور مثال بزنید.
– جانور بی مهره و دارای گردش خون بسته: …………
-دارای پیش معده و گردش خون باز:…………………
– دارای شش و گردش خون باز: ……………………
-دارای قلب لوله ای: مو دارای کمان های رگی:…………
(4) با توجه به شکل مقابل، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
ب) این جانور متعلق به بند پایان است یا نرم تنان؟
پ) گردش خون در این جانور به صورت باز است یا بسته؟
ت) در هر ردیف مورد مناسب را انتخاب نمایید. «در این جانور، ……………………..»
– مویرگ وجود دارد.
-مویرگ وجود ندارد.
– همولنف نقش های خون، لنف و مایع میان بافتی را بر عهده دارد.
-خون، لنف و مایع میان بافتی هر کدام جداگانه وظیفه ای را بر عهده دارند.
– قلب فاقد منافذ دریچه دار است.
-قلب دارای منافذ دریچه دار است.
5)) الف) کدام یک از شکل های زیر نمایش دهنده گردش خون در کرم خاکی است؟
6) در شکل زیر، دستگاه گردش خون در ماهی نشان داده شده است. با توجه به آن، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) هر یک از موارد مشخص شده را نام گذاری کنید.
ب) در این جانور:
– مویرگ ها در کنار سلول ها و با کمک آب میان بافتی تبادل مواد غذایی، دفعی و گازها را انجام میدهند.
– قلب مایعی به نام همولنف را از طریق رگ ها به درون حفره هایی پمپ می کند و تبادل مواد بین سلول ها و همولنف انجام میشود.
پ) رگی که خون را قلب وارد می کند با رگی که خون را به دستگاه تنفسی وارد می کند، چه تفاوتی از نظر غلظت گازهای تنفسی دارد؟
ث) جملۀ زیر را کامل کنید.
« جریان خون در ماهی ها به صورت …………………. (ساده – مضاعف) است؛ یعنی: ………………….»
-ضمن یک بار گردش در بدن، دو بار از قلب عبور می کند. -خون ضمن یک بار گردش در بدن، یک بار از قلب عبور می کند.
7) با توجه به ترتیب عبور خون در ماهی، نمودار زیر را تکمیل کنید.
سیاهرگ شکمی ← ………………. ← بطن ← ……………. ← آبشش ← …………… ← اندام ها
جدول زیر را کامل کنید.
 |  |  | |
| این سیستم گردش خون از نوع ساده است یا مضاعف؟ | گردش خون {ساده} | گردش خون {مضاعف} | گردش خون مظاعف |
| این نوع سیستم در کدام گروه از جانوران وجود دارد؟ | ماهی ها | {دوزیست} | {[پستانداران[پرندگان][کروکودیل]} |
دانلود فایل pdf با پاسخ
توجه ویژه : اگر با سوال و جواب بهتر یاد می گیرید ، می توانید جزوه های فصل به فصل پرسش و پاسخ زیست شناسی (1) را از سایت ژن پو دریافت و مطالعه کنید.
برای دانلود جزوه های سوال و جواب از سایت ژن پو کلیک کنید.
