در این فصل با دستگاه گوارش انسان و چند جانور دیگر آشنا خواهید شد. متوجه می شود که جانداران ساده دسگاه گوارش ساده تری نسبت به جانوران پیچیده دارند.
توجه : برای دانلود فایل کامل همراه با پاسخ بصورت pdf به انتهای صفحه بروید.
گوارش و جذب مواد (17-19)
هر جاندار براى تغییر دادن و جذب و استفاده از غذا باید محیطى براى عمل کردن آنزیم هاى گوارشى ایجاد کند. اىن محیط باید در جاى مجزایی باشد تا آنزیم هاى گوارشى به مولکول هاى زیستى خود جاندار آسیب نرسانند. بسیارى از جانداران، درون بدن خود، جایگاه خاصى براى گوارش غذا دارند. اىن جایگاه خاص در خارج از محیط داخلى، یعنى در خارج از خون و سلول هاى بدن است.
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
- دستگاه گوارش از لولۀ گوارش و اندام های دیگر مرتبط با آن تشکیل شده است.
- دیوارۀ بخش های مختلف لولۀ گوارش، ساختار کاملا متفاوتی با یکدیگر دارند.
- صفاق، پرده ای است که اندام های درون شکم و قفس سینه را از داخل به هم وصل می کند.
- سلول های بافت پوششی لایۀ مخاطی مواد گوناگونی را می سازند که برخی از این مواد در گوارش شیمیایی غذاها نقش دارند.
- انقباض های قطعه قطعه کننده در کسری از دقیقه پایان می یابند و انقباض در نقاط جدید بین نقاط قبلی رخ میدهد.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
- لولۀ گوارش لولۀ پیوسته ای است که از ……………. تا ………………… ادامه دارد.
- بخش های مختلف لولۀ گوارش را ماهیچه های ……………. (حلقوی – طولی) به نام ……………. از هم جدا می کند.
- بنداره های مخرج در حالت معمولی، ………………………. (بسته – باز) هستند.
- لولۀ گوارش از لایه های زیر مخاطی، ………….، ……….. و …………. تشکیل شده است.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) در رابطه با اسفنکتر(بنداره)های لولۀ گوارش به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) وجود آنها چه اهمیتی دارد؟
ب) نوع ماهیچه های موجود در این اسفنکترها از چه نوعی است؟
(۳)شکل زیر کدام اسفنکتر لولۀ گوارش را نشان میدهد؟
(۴) با توجه به موارد داده شده، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
{ لایۀ زیرمخاطی – لایۀ بیرونی – لایۀ ماهیچه ای – لایۀ مخاطی، }
- در ساختار کدام لایۀا لایه ها:
الف) بافت پوششی وجود دارد؟
ب) بافت پیوندی سست وجود دارد؟
پ)بافت عصبی یافت می شود؟
ت) رگهای خونی یافت می شود؟
ث) بافت ماهیچه ای وجود دارد؟
(۵) الف) شكل مقابل پردۀ ………………………… را نشان میدهد.
ب) نقش این پرده چیست؟
(6) در شکل زیر ساختار لایه های لولۀ گوارش نشان داده شده است. با توجه به آن، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) قسمت های مشخص شده را نامگذاری نمایید.
1-…………… ،2-…………… ،3-…………… ،4-…………… ،5-…………… ،6-…………… ،7-…………… ،8-…………… ،
ب) کدام لایه موجب می شود مخاط، روی لایۀ ماهیچه ای زیرین بچسبد و به راحتی روی آن بلغزد؟
پ) کدام لایه بخشی از صفاق را تشکیل می دهد؟
ت) کدام لایه باعث میشود مخاط چین خوردگی پیدا کند؟
ث) کدام لایه ها در مخلوط شدن غذا با شیره های گوارشی و حرکات محتویات لولۀ گوارش نقش دارند؟
(7) لایۀ ماهیچه ای در چه قسمتهایی از لولۀ گوارش از نوع ماهیچۀ مخطط است؟
1 : …………. 2: ………….. 3 : ………… 4: ………….
(8) نقش مادۀ مخاطی در دستگاه گوارش چیست؟ (ذکر ۱ مورد کافی است.)
(۹) با توجه به نحوۀ شکل گیری حرکات کرمی در لولۀ گوارش به ترتیب، موارد ستون سمت چپ را در ستون سمت راست بنویسید.
| 1) .. ب … 2) ……. 3) ……. 4) ……. 5) ……. | الف) انقباض ماهیچه های دیوارۀ لوله ب) ورود غذا به لولۀ گوارش پ) تحریک نورون های دیوارۀ لوله ت) ظاهر شدن حلقۀ انقباضی رو به جلو در لوله ث) گشادشدن (اتساع) لوله |
(10) کدام یک از شکل های زیر، حرکات قطعه قطعه کننده لولۀ گوارش را نشان می دهد؟
الف) ب)
(11) آیا حرکات کرمی می توانند نقش مخلوط کنندگی داشته باشند؟ توضیح دهید.
(۱۲)در شکل روبه رو لولۀ گوارش و اندام های مرتبط با آن آورده شده است. موارد مشخص شده را نام گذاری نمایید.
گوارش غذا(19-22)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) با ورود غذا به دهان، فعالیت هماهنگ ماهیچه های اسکلتی آرواره ها و گونه ها، لبها، زبان و دندانهای موجب جویدن غذا و گوارش مکانیکی آن می شود.
(۲) سه غدۀ بزاقی بزرگ و غده های بزاقی کوچک در حفرۀ دهان وجود دارند که بزاق ترشح می کنند.
(۳) آنزیم ها در دمای ویژه ای فعالیت می کنند.
(۴) غدد مخاط مری، ماده مخاطی ترشح می کنند.
(۵) مجاری غده های معده به حفره های معده راه دارند.
(۶) پروتئازهای معده را به طور کلی پپسین می نامند.
(۷) در صورت برداشتن معده، فاکتور داخلی ترشح نمی شود و زندگی فرد به خطر می افتد.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) دستگاه گوارش طی فرایند گوارش ……….. غذا را آسیاب می کند و با فرایند گوارش ……… مولکول های بزرگ را به مولکولهای کوچک تبدیل می کند.
(۲) آنزیم آمیلاز بزاق به گوارش ………. (نشاسته – سلولز) کمک می کند.
(۳) اسفنکتر ابتدای مری در فاصلۀ زمانی بین بلع ها در حال …………. (استراحت – انقباض) است.
(۴) درون شیرۀ معده ، بی کربنات، ، فاکتور داخلی و ………… یافت می شود.
(۵) پس از آن که غذا به طور کامل با شیرۀ معده آمیخته شد، مخلوط به دست آمده که ………….. نام دارد، وارد …………. میشود.
(۶) سلول های لایۀ ماهیچه ای دیوارۀ معده در سه جهت ………… ، ………….. و ……………. قرار گرفته اند.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) دو مورد از فواید آسیاب شدن غذا به ذره های بسیار کوچک را ذکر کنید.
(۲) با توجه به شکل مقابل، هر یک از موارد داده شده را در جای خالی مناسب خود قرار دهید.
«غدۀ زیر آرواره ای – غدۀ بناگوشی – غدۀ زیرزبانی – مجرای بزاق»
(۳) الف) جدول زیر را کامل کنید.
| غده های بزاقی | ||||
| فرعی | بناگوشی | زیر آرواره ای | زیرزبانی | |
| تعداد | زیاد | 2 | ||
| اندازه | کوچک | …………..< ………………….< ……………. |
ب) بزاق ترکیبی از چه موادی است؟
(۴) جاهای خالی جدول زیر را کامل کنید.
| بلع غذا (انتقال لقمۀ جویده شده از دهان به معده) | |
| بخش ارادی | بخش غیرارادی |
| رانده شدن تودۀ غذا به عقب دهان و داخل ……. با فشار | (1) رانده شدن غذا به مری به واسطۀ انقباض دیوارۀ ماهیچه ای …………. و حرکات ………….. آن (2) شل شدن اسفنکتر ………… مری جهت ورود غذا به مری (3) ادامه پیداکردن حرکات ………. در مری و شل شدن اسفنکتر ……. مری و ورود غذا به ……………. |
(۵) در مورد ریفلاکس به سؤالات زیر پاسخ دهید:
الف) در چه صورت فرد مبتلا به ریفلاکس (برگشت اسید به مری) می شود؟
ب) ۲ مورد از علل ریفلاکس را ذکر کنید..
(۶) جدول زیر را کامل کنید.
| شیرۀ معده | مادۀ مخاطی | HCo2- | کلریدریک اسید | آنزیم ها | فاکتور داخل |
| توسط کدام یک از سلول های دیوارۀ و معده تولید و ترشح می شود؟ | سلولهای پوششی سطحی | …….. | ………… | ………. | …………. |
(۷) نقش بی کربنات ترشح شده از دیوارۀ معده چیست؟
(8) وجود فاکتور داخلی معده چه ضرورت و فایده ای دارد؟
(9) بخش های مشخص شدهۀ شکل را نامگذاری کنید.
(۱۰) در شکل زیر ساختار غده های معده آورده شده است، آن را نامگذاری کنید.
(۱۱) با توجه به شکل بالا، کدام یاخته ترشح HCI را بر عهده دارد؟ ……
(۱۲) پپسینوزن چگونه بر پروتئاز های معده اثر می کند.
(۱۳) دو مورد از عوارض تخریب سلولهای کناری غده های معده را بیان کنید.
(۱۴) حرکات معده در اثر انقباض ماهیچه های آن ایجاد می شود. با توجه به این موضوع، موارد ستون سمت چپ را به صورت مرتب در ستون سمت راست بنویسید.
| (1) .. ب .. (2) …. (3) …. (4) …. | الف) ایجاد انبساط اندک در معده ب) آغاز انقباض های کرمی معده به صورت موجی پ) بلع مواد غذایی و ورود آن به معده ت) حرکت امواج از بخشهای بالاتر معده به سمت پیلور و آمیختن غذا با شیرۀ معده |
(۱۵) با توجه به شکل مقابل، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف)موارد مشخص شده را نام گذاری کنید.
گفتار2 گوارش در رودۀ باریک(22-24)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
در شیرۀ رودۀ باریک آنزیم یافت نمی شود.
پروتئازهای پانکراس به شکل فعال از پانکراس ترشح می شوند.
پپسین یکی از انواع پروتئازهای شیرۀ پانکراس است.
لیپاز پانکراس در گوارش مکانیکی چربیها نقش دارد.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
مراحل پایانی گوارش کیموس در…………. به ویژه در قسمت ابتدایی آن یعنی …………. انجام می شود.
شیرۀ رودۀ باریک توسط سلول های ………. (پوششی – پیوندی) لایۀ ………….. (زیرمخاطی – مخاطی) دیوارۀ …….روده ترشح می شود.
…………(كبد – پانکراس) آنزیم های لازم برای گوارش شیمیایی انواع مواد و تبدیل پلیمرها به مونومر را تولید می کند.
انواع کربوهیدرات ها شامل ، ……. ، …….. و ………. است.
در واکنش هیدرولیز (آبکافت)، آب …………… (مصرف – تولید) میشود.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(۱) ۳ مورد از عواملی را که به گوارش نهایی کیموس کمک می کنند، ذکر کنید.
(۲) شیرۀ رودۀ باریک شامل چه موادی است؟
(3) جدول زیر را کامل کنید.
| شیرۀ پانکراس | صفرا | |
| توسط چه سلولهایی ساخته می شود؟ | پانکراس | ……… |
| درون آن آنزیم وجود دارد یا خیر؟ | ………… | ……….. |
| اندام تولید کنندۀ کدام یک از نظر آناتومی در سطح بالاتری قرار گرفته است؟ | ………… | ………. |
| به کدام قسمت از رودۀ باریک وارد می شود؟ | …………. | ………. |
(۴) در رابطه با صفرا به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) در کدام اندام بدن ذخیره می شود؟
ب) ترکیبی از چه موادی است؟
پ) نقش آن در بدن چیست؟ (۲ مورد ذکر شود.)
(۵) انواع آنزیم های موجود در شیرهای پانکراس را ذکر کنید. (3 مورد)
(6) قسمت های مختلف مشخص شده در شکل روبرو را نام گذاری نمایید.
(7) برای هر یک از انواع کربوهیدرات ها یک مثال ذکر کنید.
| انواع کربوهیدراتها | مثال |
| مونوساکارید | |
| دی ساکارید | |
| پلی ساکارید |
(۸) واکنش آب کافت یک دی شاکارید را با رسم شکل نشان دهید.
(۹) مراحل گوارش هر یک از مواد زیر را کامل کنید.
– کربوهیدراتها :
1) تبدیل نشاسته بۀک …………. و مولکول درشتی شامل ………. مولکول گلوکز توسط ………. موجود در بزاق و شیرۀ پانکراس
۲) تبدیل این مولکول ها به …………. توسط آنزیم های موجود در سلول های ………. .
– پروتئین ها
1) تبدیل پروتئین ها به …………. توسط ………….. در محیط اسیدی ………. .
۲) تبدیل مولکول های کوچک پروتئینی به ……………. در نتیجه فعالیت ………. و ……… در رودۀ باریک.
– چربی ها
1) تبدیل چربیها به ……….. تا آنزیم لیپاز بتواند بر آنها اثر کند.
2) انجام گوارش چربیها بیشتر در اثر فعالیت ……….. پانکراسی در ………. .
(۱۰) جدول زیر را کامل کنید.
| محل شروع گوارش مکانیکی | محل شروع گوارش شیمیایی | محل اتمام گوارش | |
| کربوهیدراتها | ………… | ……………………. | ………….. |
| پروتئینها | دهان | ………. | ……………….. |
| چربیها | ……………….. | …………. | رودۀ باریک |
گفتار2 جذب مواد(25-26)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
مواد مغذی برای رسیدن به سلول های بدن، باید از سلول های بافت پوششی لولۀ گوارش عبور کنند و وارد محیط داخلی شوند.
پرز، چین خوردگی های میکروسکوپی غشای سلول های پوششی رودۀ باریک در سمت فضای روده است.
مجموعه ی چین های مخاطی، پرزها و ریز پرزها سطح داخل رودۀ باریک را که در تماس با کیموس است، تا چند صد برابر افزایش میدهد.
روش عبور همۀ آمینواسیدها از غشای سلول پرز مانند گلوکز است.
سلول های پوششی مخاط رودۀ بزرگ آنزیم و مادۀ مخاطی ترشح می کنند.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
ورود مواد به محیط داخلی بدن …………. نام دارد.
چین های حلقوی حاصل چین خوردگی لایۀ ………. (مخاطی – زیرمخاطی) دیوارۀ رودۀ باریک هستند.
در لایۀ مخاطی دیوارۀ روده، سلول های ماهیچه ای ……… (صاف – مخطط) وجود دارد که با انقباض خود، موجب حرکت ………(ریز پرزها – پرزها) می شوند.
زیاد بودن نسبت ……… (HDL به LDL – LDL به HDL )احتمال رسوب کلسترول در دیوارۀ سرخرگ ها را کاهش می دهد.
آب به روش ………… جذب روده میشود.
ابتدای روده ی بزرگ (محل اتصال رودۀ باریک به روده ی بزرگ)، ………….. نامیده میشود که به …………. ختم می شود.
با ورود مدفوع به ………… ، انعکاس دفع به راه می افتد و سرانجام دفع، به صورت ………… (غیرارادی – ارادی) انجام می شود.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(۱) با توجه به شکل زیر به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) قسمت های مشخص شده را نام گذاری نمایید.
1 : …… 2 : ………. 3: ……….. 4: ………… 5: …… 6 : ……… 7 : ………. 8 : ………..
ب) با استفاده از موارد داده شده، جاهای خالی زیر را پر کنید.
«چین حلقوی – پرز – یاختۀ پوششی دارای ریز پرز »
A) …………..
B) ………….
C) ………….
D) ……………
پ) در ساختار هر پرز، کدام قسمت دیده نمی شود؟
– مویرگ بستۀ لنفی – یاختۀ پوششی
– یاختۀ ماهیچه ای -چین خوردگی حلقوی
ت) مولکولهای حاصل از گوارش لیپیدها به قسمت شمارۀ ………… و سایر مولکول ها به قسمت شمارۀ ……. .. وارد می شوند.
ث) نقش سلول های ماهیچه ای صاف موجود در لایه ی مخاطی دیوارۀ رودۀ باریک چیست؟
(۲) در رابطه با بیماری سلیاک به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) در این بیماری، حساسیت به پروتئین …………….. وجود دارد که در …………. و ………….. یافت می شود.
ب) چرا در این بیماری، سطح جذب مواد، کاهش شدید پیدا می کند؟
(3) در رابطه با جذب در رودۀ باریک به سوالات زیر پاسخ دهید.
الف) گلوکزۀ از یاخته های پوششی هر پرز عبور می کند و به مویرگ ………..( خونی – لنفی) . درون پرز و سپس ……………….. وارد می شود.
ب) مولکول های حاصل از گوارش لیپید ها به مویرگ ……..( خونی – لنفی) و سپس به ………………. وارد می شوند.
(4) الف)ا نواع مولکول های لیپوپروتئینی را که در کبد، از لیپیدها ساخته می شود، ذکر کنید.
ب) در کدام یک از این لیپوپروتئین ها، پروتئین از کلسترول بیشتر است؟
پ) کلسترول کدام لیپوپروتئین به تدریج به دیواره ی سرخرگ ها می چسبد و به تدریج مسیر عبور خون را تنگ یا مسدود می کند؟ (5) ۳ مورد از عوامل افزایش دهنده ی لیپوپروتئین LDL خون را نام ببرید.
(6) الف) در رابطه با جذب ویتامین ها در روده ی باریک، جدول زیر را کامل کنید.
| یتامین | A | B12 | D | E | K | C |
| نوع ویتامین (محلول در آب یا چربی) | ….. | ….. | ….. | ….. | ….. | ….. |
| روش جذب | ….. | ….. | ….. | ….. | ….. | ….. |
ب) جذب ویتامین B12 همراه با کدام ماده صورت می گیرد؟
پ) ویتامین های محلول در آب با فرایند ………… و …………….. جذب می شوند.
(6) در شکل مقابل، بخش های انتهایی لولۀ گوارش آورده شده است. قسمت های مشخص شده را نام گذاری نمایید.
(7) وظیفۀ اصلی روده ی بزرگ چیست؟
جدول زیر را کامل کنید
| دریچه های انتهای لولۀ گوارش | |
| دریچۀ اول | دریچۀ دوم |
| ….(خارجی تر – داخل تر) قرار دارد | ….(خارجی تر – داخل تر) تر قرار دارد |
| از نوع ماهیچۀ …..(مخطط –صاف) است | از نوع ماهیچۀ …..(مخطط –صاف) است |
| به صورت ……(ارادی – غیر ارادی) عمل می کند | به صورت ……(ارادی – غیر ارادی) عمل می کند |
گردش خون دستگاه گوارش(27-29)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) همۀ مواد مغذی در دستگاه گوارش، مستقیما جذب خون شده و به کبد وارد می شوند.
(۲) خون لولۀ گوارش برخلاف اندام های دیگر، به طور مستقیم به قلب برنمی گردد.
(۳) فعالیت بخش های دیگر بدن از جمله گردش خون نیز باید با فعالیت دستگاه گوارش، هماهنگ باشد.
(۴) معمولا اعصاب سمپاتیک فعالیت دستگاه گوارش را افزایش می دهند.
(۵) تعیین وزن مناسب براساس نمایۀ تودۀ بدنی، برای افراد در سنین مختلف، متفاوت است.
(۶) اگر بیش از مقداری که برای تولید انرژی در بدن لازم است، غذا بخوریم، اضافه وزن و چاقی ایجاد میشود.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) پس از خوردن غذا میزان جریان خون دستگاه گوارش ……………….(کاهش – افزایش می یابد
(2) خون دستگاه گوارش از طریق سیاهرگ …………… ابتدا به کبد می رود.
(3) فعالیت دستگاه گوارش مانند بخش های دیگر بدن، توسط دستگاه های ………… و ……………تنظیم می شود.
(4) مركز بلع و تنفس در نزدیکی هم در ………….. (نخاع – بصل النخاع) قرار دارند.
(5) در بخش های مختلف ……. و ………، سلول هایی وجود دارند که هورمون می سازند و به داخل خون ترشح می کنند.
(6)برای تعیین وزن مناسب، از نمایۀ …….. استفاده می کنند.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) با توجه به شکل روبه رو، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) قسمتهای مشخص شده را نامگذاری نمایید.
ب) غلظت مواد مغذی در قسمت شماره (4) و (2) به ترتیب چگونه است؟
– زیاد – زیاد
-زیاد به کم
– کم – زیاد
-کم – کم
پ) در کبد از مواد جذب شده توسط دستگاه گوارش، چه موادی ساخته و ذخیره می شوند؟
(۲) دو مرحله ای را که در دستگاه گوارش دیده میشود، ذکر کنید و بگویید هر مرحله چه زمانی اتفاق می افتد؟
(3) با توجه به شکل مقابل، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) در این شکل، شبکه های …………….. دیوارۀ لولۀ گوارش با علامت (؟) نشان داده شده است که آن را …… می نامند.
ب) این شبکه ها:
– فقط در دیوارۀ معده و رودۀافت میشود.
– از مری تا مخرج وجود دارد.
فقط در دیوارۀ مری یافت نمی شود.
پ) این شبکه ها در تنظیم چه چیزی در لولۀ گوارش نقش دارند؟
ت) این شبکه ها ………… (می توانند – نمی توانند ) مستقل از دستگاه عصبی خودمختار فعالیت کنند.
(۴) در هر قسمت، مورد مناسب را انتخاب کنید.
هنگام بلع و عبور غذا از حلق …….
الف () مرکز بلع در مغز فعالیت مرکز تنفس را تحریک می کند. () مرکز بلع در مغز فعالیت مرکز تنفس را مهار می کند.
ب() با پایین آمدن اپی گلوت راه نای بسته میشود. ()با بالارفتن اپی گلوت راه نای بسته میشود.
پ () تنفس برای زمانی کوتاه، متوقف می شود. ()تنفس همچنان ادامه پیدا می کند.
(5)جدول زیر را کامل کنید.
| هورمون سکرتین | هورمون گاسترین | |
| توسط کدام اندام ساخته و ترشح می شود؟ | ……….. | معده |
| به داخل کجا ترشح می شود؟ | ……… | ……………. |
| روی کدام اندام تأثیر می گذارد؟ | پانکراس | |
| نتیجۀ تأثیر آن در بدن چیست؟ | افزایش ترشح ………… | افزایش ترشح اسید معده و ……. |
(6)نمایۀ تودۀ بدنی در خانمی با وزن ۵۲ کیلوگرم و قد ۱۶۵ سانتی متر را محاسبه کنید.
(7) در رابطه با چاقی به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) غذای اضافی در بدن به چه چیزی تبدیل می شود و در کدام بافت ذخیره می شود؟
ب) ۲ مورد از علل افزایش وزن و چاقی در جوامع امروزی را ذکر کنید.
ب) چاقی احتمال ابتلا به چه بیماریهایی را افزایش می دهد؟ (۳ مورد ذکر شود.)
(8) بی اشتهایی عصبی چه مضراتی را برای سلامت بدن به دنبال دارد؟ (۳ مورد بیان شود.)
(9) با توجه به شکل زیر، هورمون گاسترین از سلول های کدام قسمت دیوارۀ معده ترشح می شود؟ از ……
تنوع گوارش در جانداران(30-32)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) پارامسی جانداری تک سلولی و تاژکدار است.
(۲) مواد غذایی در واکوئل ها به کمک آنزیم ها گوارش پیدا می کنند.
(3) جانوری که دارای حفرۀ گوارشی است، نمی تواند در سلول های خود واکوئل داشته باشد.
(4) لولۀ گوارشی در اثر تشکیل مخرج شکل می گیرد.
(5) لولۀ گوارشی امکان جریان یک طرفۀ غذا را بدون مخلوط شدن غذای گوارش یافته و مواد دفعی فراهم می کند.
(6)پرندگان دانه خوار دندان ندارند.
(7) چینه دان هم در لولۀ گوارش ملخ و هم در لولۀ گوارش پرندۀ دانه خوار وجود دارد.
(8) پستانداران نشخوار کننده نظیر گاو و گوسفند، دستگاه گوارش چهارقسمتی دارند.
(9) پستانداران نشخوار کننده به سرعت غذا می خورند تا در فرصت مناسب یا مکانی امن، غذا را با نشخوار کردن وارد دهان کرده و بجوند.
(10)هیچ یک از جانوران نمی توانند آنزیم سلولاز برای هضم سلولز تولید کنند.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) برخی از جانداران مواد مغذی را از سطح سلول یا بدن، به طور مستقیم از محیط با …………………. دریافت می کنند.
(۲) گوارش مواد غذایی در واکوئل ها، نوعی گوارش ……………. (برون سلولی – درون سلولی) محسوب میشود.
(۳) گوارش در مرجان ها در کیسۀ منشعبی به نام …………. انجام می شود.
(۴) در فاگوسیتوز، ذرات با تشکیل یک ……………….. در غشا، به درون سلول وارد می شوند.
(5)در پرندگان دانه خوار، ……. از بخش عقبی معده تشکیل می شود.
(6) بخش بالایی معدۀ پستانداران نشخوار کننده شامل کیسۀ بزرگی به نام ………… و بخش کوچکی به نام …………است.
(7) پستانداران نشخوار کننده گیاه خوار هستند، بنابراین قسمت اعظم مواد غذایی آنها را ……….(سلولز – گلیکوژن) تشکیل میدهد.
(8) در پستانداران نشخوار کننده، عمل گوارش میکروبی —— (دیرتر – زودتر) از عمل گوارش آنزیمی صورت می گیرد.
(9) اسب جانوری ………………..(نشخوار کننده – غیرنشخوار کننده) است.
(10) در علف خواران، طول لولۀ گوارشی نسبت به اندازۀ بدن، …………. (بلندتر – کوتاه تر) از گوشت خواران است.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) با توجه به شکل روبه رو به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) یکی از نقش های اصلی مژک های این جاندار چیست؟
ب) جاهای خالی موجود در شکل را با یکی از موارد زیر پر کنید.
« کریچۀ دفعی – گریچۀ غذایی – کافنده تن – گریچۀ گوارشی »
پ) قسمت مشخص شده با علامت سؤال (؟) چیست؟
(2) بسیاری از جانوران درون بدن خود جایگاه ویژه ای برای گوارش غذا دارند. در هر قسمت، مورد مناسب در رابطه با این جایگاه ویژه را انتخاب کنید.
| الف :این جایگاه درون محیط داخلی بدن قرار دارد. ب : آنزیم های گوارشی به درون این جایگاه ترشح می شوند. پ : در این جایگاه، غذا گوارش برون سلولی پیدا می کند. | این جایگاه خارج از محیط داخلی بدن قرار دارد. | … |
| آنزیم های گوارشی هیچ گاه وارد این جایگاه نمی شوند. | … | |
| در این جایگاه، غذا گوارش درون سلولی پیدا می کند. | … |
(3) با توجه به شکل زیر به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) جانور نشان داده شده در شکل نوعی ……………. (بی مهره – مهره دار) از گروه ……………(نرم تنان – مرجانیان) است.
ب) در این جانور، گوارش مواد:…..
فقط درون کیسه انجام میشود.
فقط درون انشعاب های کیسه انجام میشود.
درون کیسه و انشعاب آن انجام میشود.
پ) در این جانور: ……..
گوارش ابتدا به صورت درون سلولی و سپس برون سلولی انجام می شود.
گوارش فقط به صورت برون سلولی انجام می شود.
گوارش ابتدا به صورت برون سلولی و سپس درون سلولی انجام می شود.
گوارش فقط به صورت درون سلولی انجام میشود.
ت) روش تغذیه ای کدام یک از انواع کرم های پهن مشابه با این جانور است؟
(4) با توجه به شکل مقابل به سوالات زیر پاسخ دهید.
الف) قسمت های مشخص شده را نام گذاری نمایید.
1 : ……. 2: ……. 3: ……. 4: ……. 5: ……. 6: ……. 7: ……. 8: ……. 9: ……. 10: …….
ب) محل شروع گوارش (فیزیکی» و « شیمیایی» کدام یک از قسمت ها است؟
پ) نقش بزاق ترشح شده در دهان این جانور چیست؟
ت) جذب مواد غذایی در کدام قسمت انجام می شود؟
در ……..
ث) گوارش برون سلولی در کدام قسمت کامل می شود؟
در ….
چ) آب و یون ها در کدام قسمت جذب خون می شود؟
در …..
ج) کدام ساختار به جانور امکان می دهد تا با دفعات کم تر تغذیه ، انرژی مورد نیاز خود را تامین کند؟
در …
(5) در رابطه با دستگاه گوارش در ملخ، به سوالات زیر پاسخ دهید.
الف) دستگاه گوارش در این جاور ،دارای حفرۀ گوارشی است یا لولۀ گوارشی؟
ب) نقش دندانه های موجود در دیوارۀ پیش معدل ملخ چیست؟
پ) نقش چینه دان در این جانور چیست؟
ت) آنزیم های موجود در داخل پیش معدۀ این جانور، توسط کدام قسمت های دستگاه گوارش ترشح شده اند؟
(6) با استفاده از موارد داده شده بگویید گوارش در هر یک از جانداران زیر به چه صورت است؟
« فقط گوارش درون سلولی – فاقد گوارش – فقط گوارش یرون سلولی – هم گوارش درون سلولی هم گوارش برون سلولی»
کرم پلاناریا: ………….. کرم کدو : ………… ملخ : …………… هیدر: …… پارامسی: ………..
(7) مسیر عبور مواد غذایی در پرندگان دانه خوار به صورت زیر است. با توجه به آن، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
مخرج→ ……… → ……….. → ……….. → ……….. → ……….. → دهان
الف)قسمت های شماره گذاری شده را نام گذاری نمایید.
ب)کدام قسمت در ذخیره و نرم تر کردن مواد غذایی نقش دارد؟ در شمارۀ ………
پ)سنگ ریزه هایی که پرنده می بلعد، در کدام قسمت فرایند آسیاب کردن غذا را تسهیل می کند؟ در شمارۀ …….
(8)با توجه به شکل روبه رو که در آن قسمت های مختلف دستگاه گوارش پرندۀ دانه خوار آورده شده است، موارد مشخص شده را نام گذاری کنید.
(9) جدول زیر را کامل کنید.
| انسان | ملخ | پرندۀ دانه خوار | گاو و گوسفند | |
| محل شروع گوارش مکانیکی | معده | |||
| محل شروع گوارش شیمیایی | دهان |
(10) در شکل زیر، معدۀ چهارقسمتی پستانداران نشخوار کننده آورده شده است. با توجه به آن، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) موارد مشخص شده در شکل را نام گذاری نمایید.
1 : ………… 2: ………… 3: ………… 4: ………… 5: ………… 6: …………
ب) کدام یک معدۀ واقعی جانور محسوب می شود؟ …………………
پ) ساختار کدام یک شبیه اتاقک لایه لایه است؟
ت )گوارش میکروبی در کدام قسمت انجام می شود؟
ث)مواد غذایی از هر یک از قسمتهای زیر، چند مرتبه عبور می کنند؟
دهان: ۲ مرتبه شمارۀ (۱):………. .شمارۀ (۲): …………شمارۀ(۴):………
شمارۀ (۳):…………. شمارۀ (۵):……. شمارۀ (۶): …………
چ) نقش و وظیفۀ شمارۀ (۱) چیست؟ ……
ج) عمل گوارش آنزیمی در کدام قسمت انجام می شود؟ شمارۀ …………
→
دانلود فایل pdf با پاسخ
توجه ویژه : اگر با سوال و جواب بهتر یاد می گیرید ، می توانید جزوه های فصل به فصل پرسش و پاسخ زیست شناسی (1) را از سایت ژن پو دریافت و مطالعه کنید.
برای دانلود جزوه های سوال و جواب از سایت ژن پو کلیک کنید.
