در این فصل یا دستگاه تنفسی انسان آشنا خواهید شد.
توجه : برای دانلود فایل کامل همراه با پاسخ بصورت pdf به انتهای صفحه بروید.
تبادلات گازی(33-35)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) بدن انسان، اکسیژن را از هوا می گیرد و به هوا کربن دی اکسید می دهد.
(2) تحقیقات دانشمندان در ابتدا وجود سه گاز نیتروژن، اکسیژن و کربن دی اکسید را در هوا نشان داد.
(3) محلول برم تیمول بلو رقیق، در تماس با کربن دی اکسید آبی رنگ می شود.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) محل مبادله اکسیژن و کربن دی اکسید بین خون و هوا، …………………. هستند.
(2) تغییر در pH مایعات بدن، سبب تغییر در………………… شده و عملکرد سلول ها و بافت های بدن را مختل می کند.
(۳) محلول آب آهک در حالت طبیعی …………………. (بیرنگ – زردرنگ) است و پس از تماس با 2CO …………… (شیری رنگ- نارنجی رنگ) می شود.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1)واکنش خلاصه شدۀ تنفس سلولی به صورت زیر است. آن را کامل کنید و به سؤالات زیر پاسخ دهید.
…………. ADP و فسفات + اکسیژن + گلوکز
الف) انرژی فرایندهای سلولی، مستقیما از کدام ماده تأمین می شود؟
ب) با توجه به این واکنش، چرا اکسیژن برای سلول ها لازم است؟
پ) در طی انجام این واکنش، انرژی – آزاد – مصرف می شود.
ت) جملۀ زیر را کامل کنید.
«انرژی مواد مغذی مثل ……………. باید ابتدا به انرژی نهفته در ……………… تبدیل شود و سپس به استفادۀ سلول برسد.»
ث) افزایش کربن دی اکسید برای سلول ها خطرناک تر است یا کاهش اکسیژن؟توضیح دهید.
(2) در طی تنفس سلولی، به ازای شکستن مولکول گلوكز:
الف) مولکول آب، ………….. (تولید – مصرف )می شود.
ب) مولکول ADP …………… (تولید – مصرف) می شود.
پ) مولکول2 CO، …………… (تولید – مصرف) می شود.
ت) مولکول2 CO، ………… (تولید – مصرف) میشود که می تواند pH را ……………. (کاهش – افزایش) دهد.
(۳) علت مورد زیر را به طور خلاصه بیان کنید.
«از بین رفتن عملکرد پروتئین ها، اختلال گسترده ای را در کار سلول ها و بافت ها ایجاد می کند.»
(4) با توجه به شکل روبه رو، به سؤالات پاسخ دهید.
الف) در این آزمایش، هوای دمی و هوای بازدمی را از نظر مقدار نسبی کدام گاز بررسی می کنیم؟
1) نیتروژن 2)کربن دی اکسید 3)اکسیژن
ب) در هنگام دم، در کدام ظرف حباب هوا مشاهده می شود؟ در هنگام بازدم چه طور؟ پ) با انجام عمل تنفس و ادامۀ آن از طریق لولۀ مرکزی، نخست کدام ظرف شیری رنگ می شود؟
بخش هادی(35-37)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) بخش هادی دستگاه تنفس در هدایت هوا و پاکسازی هوای ورودی از ناخالصیها نقش دارد.
(2) از جمله وظایف بخش هادی دستگاه تنفس در انسان، مرطوب کردن هوای ورودی است.
(3) ابتدای مسیر عبور هوا در بینی، از مخاط مژکدار پوشیده شده است.
(4) به علت نزدیکی زیاد شبکه رگی دیواره بینی به سطح درونی آن و جلوگیری از آسیب پذیری این شبکه، دیوارۀ این رگ ها ضخیم است.
(5) حلقه های غضروفی نای، شبیه به نعل اسب بوده و مجرای نای را همیشه باز نگه می دارند.
(۶) آخرین انشعاب نایژک در دستگاه تنفس انسان، نایژک انتهایی نام دارد.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) گلو، گذرگاهی …………. (غضروفی – ماهیچه ای است که هم غذا و هم هوا از آن عبور می کند.
(2) انتهای گلو در انسان، به یک دوراهی ختم می شود که ………….. در پشت و …………… در جلو قرار دارد.
(3) در ابتدای نای، …………… واقع شده است.
(4) حنجره درپوشی به نام ……………….. دارد که، از ورود غذا به نای، هنگام بلع جلوگیری می کند.
(۵) نای حلقه هایی از جنس غضروف و به شکل C دارد که دهانۀ آن رو به ………………….. (جلو – پشت) به سمت …………. قرار دارد.
(۶) به هر یک از شش های انسان، یک ……………… (نای – نایژۀ اصلی) وارد میشود.
(7) اولین انشعابی از ……………….. (نای – نایژه) که فاقد …………….. (غضروف – ماهیچه) است، نایژک نام دارد.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) سرنوشت ترشحات مخاطی و ناخالصی های به دام افتاده در آن، در دستگاه تنفسی انسان چیست؟
(۲) در نمودار زیر، مسیر حرکت هوای ورودی به دستگاه تنفس در انسان آورده شده است. به سؤالات مربوط به آن پاسخ دهید.
….. (۲) …… ← گلو ← حنجره ← ….. (۳) …. ← نایژه های اصلی ← نایژه های باریک تر ← ……(1) …… ← نایژک انتهایی
(الف) جاهای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید.
1) ……….. 2) ……………… 3) …………….
ب) گرم کردن هوای ورودی از وظایف مهم کدام قسمت است؟
پ) دیوارۀ قسمت «3» از چند لایه تشکیل شده است؟ لایه های آن را از خارج به داخل نام ببرید.
ت)کنترل مقدار هوای ورودی یا خروجی دستگاه تنفس، بر عهده کدام قسمت است؟
ث) هر چه قدر از نایژه های اصلی به سمت نایژه های باریک تر پیش می رویم، میزان بافت غضروفی دیواره چه تغییری می کند؟
ج) دیواره غضروفی …………… راه عبور هوا را باز نگه می دارد.
۳) با توجه به شکل روبه رو به سؤالات پاسخ دهید.
الف) شکل، نمایش دهندۀ ……………(لایۀ غضروفی، ماهیچه ای – مخاط مژکدار) نای است که …………(پاکسازی – گرم کردن )هوای ورودی می باشد.
ب) قسمتهای مشخص شده را نامگذاری کنید.
1: …………. 2: ………………. 3: …………….
پ) شکل، نشان دهندۀ قسمتی از نای است که ………………..(بالاتر – پایین تر) از حلق قرار گرفته است.
(4) شکل زیر، قسمتهای مختلف تشکیل دهندۀ دیوارۀ نای را نشان میدهد.
الف) نام موارد مشخص شده را بنویسید.
1: …………… 2: ………… 3: ………….. 4: …………… 5:………….. 6: ………
ب) کدام لایه، حاوی رگهای خونی فراوان است؟
پ) سلول های لایه (1) به چه شکلی دیده می شوند؟
ت)کدام لایه خاصیت استحکام و انعطاف پذیری به دیواره نای بخشیده است؟
ث) در کدام لایه ها، رشته های عصبی دیده می شود؟
ج) سلول های لایه (1) دارای ……………………. (تاژک – مژک) هستند.
چ) غشای پایه، بین کدام دو لایه قرار گرفته است؟
ح) اندامی که در شکل با شمارۀ (7) مشخص شده است، چیست؟
ح) بین اندام مشخص شده با شمارۀ (7) و نای، کدام یک به ستون مهره ها نزدیک تر است؟
(۵) در انسان، دهانۀ حلقه های غضروفی C شکل دیوارۀ نای، به سمت مری قرار گرفته است. نبود غضروف در این قسمت، چه نتیجۀ مثبتی را به دنبال دارد؟
(6) علت هر یک از موارد زیر را به طور خلاصه بیان کنید.
الف) « لازم است هوای ورودی به ششها مرطوب شود.»
ب) «نایژک ها می توانند مقدار هوای ورودی یا خروجی دستگاه تنفس را کنترل کنند.»
(۷) موارد مشخص شده در شکل زیر را نام گذاری کنید.
1: …………… 2: …………….. 3: ………….. 4: ………….. 5:……………
مبادله ای و حمل گاز ها(37-39)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) نایژک انتهایی به حبابک های دستگاه تنفس ختم می شود.
(۲) کیسۀ حبابکی از اجتماع حبابک ها پدید می آید و در انتهای نایژک های مبادله ای یافت می شود.
(۳) سورفاکتانت در اوایل دوران جنینی ساخته می شود.
(۴) دیوارۀ مویرگ ها و دیوارۀ حبابک ها از بافت پوششی سنگفرشی یک لایه پوشیده شده است.
(۵) حبابک های تنفسی همانند مویرگ های خونی احاطه کنندۀ آنها، دیوارۀ بسیار نازکی دارند.
(۶) در قسمت های متعددی، بافت پوششی حبابک و مویرگ، هر دو از یک غشای پایه ای مشترک استفاده می کنند و در نتیجه مسافت انتشار گازها به حداقل ممکن می رسد.
(7) در دمای طبیعی بدن، اکسیژن و کربن دی اکسید به مقدار کمی محلول در پلاسما هستند.
(8) گویچۀ قرمز سرشار از پروتئینی به نام هموگلوبین است.
(9)هموگلوبین، توانایی حمل و تحویل اکسیژن و کربن دی اکسید را به گلبول های قرمز میدهد.
(10)در مجاورت بافت ها، غلظت اکسیژن به علت تولیدشدن توسط سلول ها افزایش یافته است.
(11) پیوستن یا گسستن اکسیژن و کربن دی اکسید به هموگلوبین، تابع غلظت آنها است.
(12) پیوند CO با هموگلوبین، پیوند سستی است و می تواند به آسانی جدا شود.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) اگر کیسه های حبابکی را شبیه به خوشه های انگور فرض کنیم، …………. در حکم دانه های این انگور است.
(2) آخرین خط دفاع دستگاه تنفس جهت مقابله با ناخالصیها، مدیون وجود سلولهای ……….. است که در ……… مستقر شده اند.
(۳) ماکروفاژها، سلول های ایمنی با خاصیت …………….. هستند و قابلیت تحرک ………………. (دارند – ندارند) و در ………….(نقاط مختلف بدن – در یک نقطه از بدن) حضور دارند.
(۴) لایۀ نازکی از ………. سطحی از حبابک ها را که در تماس با هواست، می پوشاند و بازشدن حبابک ها را با مشکل روبه رو می کند.
(۵) یک مولکول اکسیژن جهت مبادله بین هوای درون حبابک ها و خون درون مویرگ های احاطه کنندۀ حبابک ها، باید از ……………(یک لایه – دو لایه) بافت پوششی ………………. (استوانه ای – سنگفرشی) عبور کند.
(6) در خون مویرگهای ششی، غلظت اکسیژن …………….. (زیاد – کم) است و اکسیژن …………….. (از هموگلوبین جدا میشود – به هموگلوبین می پیوندد).
(7) هموگلوبین در حمل کربن دی اکسید، سهم ……………. (بیشتری – کمتری ) نسبت به حمل اکسیژن دارد.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) دستگاه تنفس در انسان از نظر عملکرد از چند بخش تشکیل شده است و وظیفۀ مهم هر بخش چیست؟ (۱ وظیفه برای هر قسمت ذکر شود.)
(۲) نقش سورفاکتانت در حبابک های تنفسی چیست؟
(۳) در نمودار زیر، هدایت هوای ورودی به دستگاه تنفس از ابتدا تا انتهای آن آورده شده است. به سؤالات زیر پاسخ دهید.
بینی گلو بینی ← گلو ← حنجره ← نای ← نایژه ای اصلی ← نایژه های باریکتر ← نایژک ← نایژک انتهایی ← …(1) … ← …..(2) …….
الف) جاهای خالی را با عبارت مناسب پر کنید. 1:….. 2: ………
ب) در کدام قسمت ها، اکسیژن و کربن دی اکسید بین هوا و خون مبادله می شوند؟
پ) کدام قسمت ها در دیوارۀ خود فاقد غضروف هستند؟
(۴) با توجه به شکل زیر به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) قسمتهای مشخص شده را نام گذاری کنید.
1: …………2:………….3:………
ب ) در کدام یک، خون تیره جریان دارد؟
(۵) علت هریک از موارد زیر را به طور خلاصه بیان کنید.
الف)«در صورت ضعف سیستم ایمنی بدن، فرد مستعد ابتلا به عفونت شش ها می گردد.»
ب) « بعضی از نوزادانی که زودهنگام به دنیا آمده اند، به زحمت نفس می کشند.»
(۶) در شکل زیر، حبابک ها و شبکۀ مویرگی اطراف آنها نشان داده شده است. با توجه به شکل، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) قسمتهای مشخص شده را نام گذاری نمایید.
ب) کدام سلول وظیفه ترشح سورفاکتانت را بر عهده دارد؟
پ) کدام یک از سلول های مشخص شده، فاقد هسته و اندامک است؟ ………………
ت) وظیفه مقابله با ناخالصی ها بر عهدۀ کدام یک از این سلول هاست؟ …………..
ث) سورفاکتانت ……………………
1) به درون مویرگ های خونی احاطه کننده حبابک ها ترشح می شود.
2) در سطحی از حبابک ها که در مجاور هوا است، ترشح می شود.
(۷) قسمت های مختلف دستگاه تنفسی انسان از نظر تعداد و قطر با یکدیگر مقایسه شده اند.
جاهای خالی را با استفاده از موارد داده شده پر کنید.
« نایژک انتهایی – نایژۀ اصلی – حبابک تنفسی – نایژک – نای نایژهی باریک نایژک مبادله ای »
( از نظر تعداد) حبابک تنفسی >…… > ……….>………….> …………..> ……………. >
(از نظر قطر مجاری) ….> ………..> ………………..> ……… > نایژک > ………………>…………
(۸) در جدول زیر، بافت پوششی نای و حبابک های تنفسی با یکدیگر مقایسه شده اند. آن را کامل کنید.
| شکل سلولها | تعداد لایه | توانایی تولید ترشحات مخاطي | سلول مژکدار | توانایی ترشح سورفاکتانت | |
| بافت پوششی نای | ……………. | یک لایه | ……………. | ……………. | ……………. |
| بافت پوششی حبابک تنفسی | ……………. | ……………. | ……………. | ……………. | دارد |
(9) چرا با اتصال کربن مونواکسید به هموگلوبین، ظرفیت حمل اکسیژن در خون کاهش پیدا می کند؟
(10) پیوستن و گسستن کربن دی اکسید به هموگلوبین ، تابع چه روندی است؟
(11) بیشترین مقدار کربن دی اکسید به چه صورتی در خون حمل می شود؟
(12)منظور از این که هموگلوبین می تواند به صورت برگشت پذیر به مولکول اکسیژن متصل شود، چیست؟
(13) با توجه به واکنش زیر به سؤالات پاسخ دهید.
… (۲).. + یون بی کربنات →(ب)→ ….(1) … →(آ)→ آب + کربن دی اکسید
الف) موارد شمارۀ (۱) و (۲) را نام گذاری کنید.
ب) واکنش شمارۀ (آ) به کمک آنزیم …………………. کاتالیز می گردد و این آنزیم در………. وجود دارد.
پ) واکنش شمارۀ (ب) به ………….. (سرعت – آهستگی) انجام می شود.
ت) مورد شمارۀ (۲) در نهایت، چه سرنوشتی دارد؟
ث) در کدام قسمت از بدن، کربن دی اکسید از ترکیب پون بی کربنات آزاد می شود؟
(13) به طور خلاصه بیان کنید. چرا «هموگلوبین می تواند مانع اسیدی شدن خون شود.»
گفتار2 تهویۀ ششی (40-42)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) شش ها درون قفسۀ سینه و روی پردۀ ماهیچه ای دیافراگم قرار دارند.
(۲) ماهیچۀ دیافراگم در حالت استراحت، مسطح است.
(۳) تهویۀ ششی شامل دو فرایند دم و بازدم است.
(4) در نای گوسفند، بعد از دو نایژۀ اصلی، یک انشعاب سوم هم وجود دارد.
(5) ساختار غضروف های نایژۀ گوسفند، ابتدا به صورت قطعه قطعه و سپس به صورت حلقۀ کامل است.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) ورود هوا به درون شش ها، ………….. و و خروج هوا از آنها، ………. نامیده می شود.
(۲) ساختار اسفنج گونۀ شش ها، به دلیل وجود ……………. فراوان است.
(۳) شش چپ به علت مجاورت با …………. ، از شش راست قدری ………….. (کوچکتر – بزرگتر) است.
(4) ……………….بیشترین حجم شش ها را به خود اختصاص داده اند.
(۵) هر یک از شش ها را پرده ای …………… (یک لایه – دولایه) به نام پردۀ ………….. احاطه کرده است.
(۶) در تنفس آرام و طبیعی، ماهیچۀ ……………. نقش اصلی را بر عهده دارد.
(۷) دهانۀ …………. (سرخرگ ها – سیاهرگ ها) در نبود خون، بسته می شود.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) شش ها عمدتا مجموعه ای از چه قسمت هایی هستند؟
(۲) دو خاصیت مهم شش های انسان را نام ببرید.
(۳) شکل زیر ساختار شش ها درون قفسۀ سینۀ انسان را نشان می دهد. با توجه به آن، به سؤالات زیر پاسخ دهید.
الف) قسمت های شماره گذاری شده را نام گذاری نمایید.
1: ………. 2: ………. 3: ………. 4: ………. 5 : ………. 6 : ………. 7: …………….
ب) ب) این شکل مربوط به فرایند ……….. (دم – بازدم) است.
پ) وظیفۀ شمارۀ (4) و (5) چیست؟
ت) قسمت مشخص شده با علامت سؤال (3)، از ………… (مایع – هوا) پر شده است.
(۴) جدول زیر، مربوط به فرایند دم و بازدم در انسان است. آن را کامل کنید.
 | | |
| نوع فرایند (فعال یا غیرفعال) | ………. | ………. |
| وضعیت دیافراگم | ………. | ………. |
| شکل دیافراگم | ………. | گنبدی شکل |
| وضعیت عضلات بین دندهای خارجی | در حالت انقباض | ………. |
| حجم قفسۀ سینه | ………. | ………. |
| وضعیت دنده ها | ………. | رو به پایین |
| وضعیت استخوان جناغ | ………. | ………. |
| فشار هوای درون شش ها | ………. | ………. |
| کدام خاصیت مهم شش در انجام آن دخیل است؟ | خاصیت پیروی از حرکات قفسۀ سینه | ………. |
| ماهیچه های کمکی به هنگام تنفس عمیق | ماهیچه های ناحیه گردن | ………….. و………….. |
(5) در جدول زیر، شش راست و چپ گوسفند با یکدیگر مقایسه شده است. آن را کامل کنید.
| اندازه | تعداد شیار | تعداد لوب | تعداد نایژۀ اصلی | پردۀ جنب | |
| شش چپ | ………….. | …….. | …….. | 1 | …….. |
| شش راست | …………….. | …….. | …….. | …….. | دارد |
حجم های تنفسی(42-44)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1)نحوۀ دم و بازدم ما برمقدار هوایی که به شش ها وارد یا از آن خارج می شود، تأثیر می گذارد.
(2) تحلیل اسپیروگرام می تواند در تشخیص درست بیماری ها کمک کند.
(3) طی یک دم و بازدم معمولی، به مقدار دو برابر حجم جاری، هوا جابه جا می شود.
(4) در یک فرد سالم، حبابک های هوایی، گاهی باز و گاهی بسته هستند.
(۵) تبادل گازهای تنفسی در حد فاصل بین دو تنفس امکان پذیر نیست.
(۶) حجم فضای مجاری هادی در انسان، حدود ۱۵۰ میلی لیتر است.
(7)تولید صدا به وسیلۀ لب ها و دهان (شامل زبان و دندان ها )صورت می گیرد.
(8) طی واکنش سرفه، هوا با فشار از راه دهان همراه با مواد خارجی به بیرون رانده می شود.
(9) مرکز تنفس در نخاع قرار دارد.
(10) مرکز تنفس در پل مغزی می تواند مدت زمان دم را تنظیم کند.
(11) بازدم به صورت غیرفعال و بدون نیاز به پیام عصبی انجام می شود.
(12)در اثر کشیده شدن بیش از حد ماهیچه های دیوارۀ نایژه و نایژک ها، پیام عصبی توسط نورون های حرکتی به مرکز تنفس در بصل النخاع ارسال می شود.
(13) افزایش کربن دی اکسید و کاهش اکسیژن بر آهنگ تنفس مؤثر است.
(14) در داخل مغز، گیرنده هایی وجود دارند که به کاهش اکسیژن حساس اند.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(۱) حجم های تنفسی در انسان را با دستگاهی به نام ………….. اندازه می گیرند که نمودار حاصل از آن، ………….. نامیده می شود.
(۲) حجم تنفسی در دقیقه، از حاصل ضرب …………….. در ……………. به دست می آید.
(۳) حجم هوای مرده در یک فرد سالم، به ………….. ( مدت زمان طول دم و شدت آن – قطر مجاری هادی تنفسی) بستگی دارد.
(4) بیشترین حجم در میان حجم های تنفسی، مربوط به …………… (حجم ذخیرۀ دمی – حجم ذخیرۀ بازدمی) و کمترین آن مربوط به ………… (حجم باقی مانده – هوای مرده) است.
(۵) حجم باقی مانده، در قسمت …………. (حبابک های هوایی – هادی دستگاه تنفسی) یک فرد وجود دارد.
(۶) هوای باقی مانده، طی یک بازدم عمیق، از شش ها خارج ……………. (میشود – نمی شود).
(7) ظرفیت تام برابر با مجموع ……………………. و …………………………. است.
(8) پرده های صوتی حنجره، شامل چین خوردگی مخاط به سمت …………………… (خارج اند – داخل اند).
(9) تکلم تحت کنترل ……………………….. است.
(10)چنانچه ذرات خارجی یا گازهایی که ممکن است مضر یا نامطلوب باشند، به مجاری تنفسی وارد شوند، باعث واکنش ………. یا ……….. می شوند.
(11) با رسیدن پیام انقباض توسط نورون های ……….. (حسی – حرکتی) به ماهیچه های …………و …………. دم آغاز می شود.
(12) مرکزی که در………….. (پل مغزی – مغز میانی) قرار دارد، با اثر بر مرکز تنفس در بصل النخاع، دم را خاتمه میدهد.
(13) بازدم، با بازگشت ……. به حالت استراحت و خاصیت ………….. شش ها انجام می گیرد.
(14) کشیده شدن بیش از حد ماهیچه های …………. (صاف – مخطط) دیوارۀ ……… و ……….. در اثر پرشدن بیش از حد شش ها از هوا، خطرناک است.
(15) گیرنده هایی که به کاهش اکسیژن خون حساس اند، بیشتر در …………………….. و ……………………. قرار دارند.
(9) در صورت کاهش اکسیژن خون، پیام عصبی از طریق گیرنده های خاصی به ………………….. ارسال میشود.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) جدول زیر در رابطه با حجم های تنفسی در انسان آورده شده است. جاهای خالی را کامل کنید.
| حجم های تنفسی | تعریف | مقدار حدودی (cc) |
| حجم جاری | … | … |
| حجم ذخیرۀ دمی | مقدار هوایی که می توان پس از یک دم معمولی، با یک دم عمیق به شش ها وارد کرد. | … |
| حجم ذخیرۀ بازدمی | … | … |
| حجم باقی مانده | … | … |
| هوای مرده | … | … |
(2) مقدار حجم های تنفسی در یک فرد به چه عواملی بستگی دارد؟ دو مورد را ذکر کنید.
(3) چرا حجم باقی مانده در شش ها از اهمیت زیادی برخوردار است؟
(4) یک فرد بالغ و سالم طی ۳۰ ثانیه، ۸ بار تنفس می کند. حجم تنفسی این فرد در دقیقه چه قدر است؟
(5) در جدول زیر ظرفیت حیاتی، و ظرفیت تام، در شش ها را با یکدیگر مقایسه کنید.
| ظرفیت های تنفسی | تعریف | مجموع کدام حجم های تنفسی است؟ | مقدار (cc) |
| …….. | مقدار هوایی را که پس از یک دم عمیق، با یک بازدم عمیق می توان از شش ها خارج کرد. | حجم جاری + ……….. +……….. | …….. |
| …….. | …….. | حجم جاری + ……….. + ………. | 6000 |
(۶ ) با توجه به اسپیروگرام زیر، به سؤالات پاسخ دهید.
الف) در جاهای خالی شکل، عبارت های مناسب بنویسید.
ب) طی یک تنفس آرام و معمولی، ……….. سی سی هوا وارد شش ها می شود و …………. سی سی هوا از شش ها خارج می شود که به آن حجم ……….می گویند.
پ) طی یک بازدم معمولی، چه مقدار هوا از بخش هادی و چه مقدار هوا از بخش مبادله ای دستگاه تنفس خارج می شود؟
ت) در صورتی که پس از یک دم معمولی از عضلات ناحیۀ گردن به عنوان ماهیچه های کمکی استفاده کنیم، می توانیم …………. سی سی هوا را علاوه بر حجم …………، وارد شش ها کنیم.
ث) با استفاده از دستگاه اسپیرومتر، نمی توان به طور مستقیم حجم هوای ……………….. را اندازه گیری کرد.
ج) طی انجام یک بازدم عمیق پس از یک دم معمولی، حجم های ………..و…………… از شش ها خارج می شود.
چ) پس از یک بازدم عمیق، چه مقدار هوا در داخل شش ها وجود دارد؟
ح) در طی یک دم عمیق بلافاصله پس از بازدم عمیق، چه مقدار هوا را وارد شش های خود کرده ایم؟…………………. این حجم هوا معادل کدام ظرفیت تنفسی شش ها است؟
خ) مقدار هوایی که طی یک دم معمولی در بخش هادی دستگاه تنفس باقی می ماند ………… مقدار هوایی است که طی یک دم عمیق در این قسمت ها باقی می ماند.
(1) بیشتر از (2) برابر (3) کمتر از
د) با انجام یک بازدم عمیق پس از یک بازدم معمولی، چه مقدار هوا را از بخش تنفسی شش ها خارج کرده ایم؟
(7) مطابق شکل زیر، فردی پس از یک نفس عمیق تا جایی که می توانسته در لوله فوت کرده است، عدد نشان داده شده، معادل ………. در این فرد است.
(1) حجم جاری (2) ظرفیت واقعی شش ها (3) ظرفیت حیاتی
(8) چرا افرادی که دخانیات دخانیات مصرف می کنند، به سرفه های مکرر مبتلا می شوند؟
(9) یکی از عواملی که در مدت زمان و خاتمۀ دم مؤثر است، ذکر کنید.
(10) گاز های تنفسی به چه ترتیب در تنظیم تنفس نقش دارند؟
تنوع تبادلات گازی(45-46)
درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.
(1) در تک سلولی ها، گازهای تنفسی از طریق انتشار از غشای پلاسمایی بین درون و بیرون سلول مبادله می شوند.
(2) سیستم تنفس تراشه ای یا نایدیسی در بی مهرگان خشکی زی مانند حشرات و صدپایان وجود دارد.
(۳) کرم خاکی دارای شبکۀ مویرگی زیر پوستی با مویرگ های فراوان است و گازهای تنفسی را با هوای درون فضاهای خالی بین ذرات خاک، مبادله می کند.
(4) برخی از مهره داران شش دار برای کمک به تبادلات گازی، تنفس پوستی نیز انجام می دهند.
(5) در قورباغه ها، شبکۀ مویرگی یکنواخت و وسیعی در زیر پوست قرار دارد که تبادل گازها را با محیط آسان می کند.
(۶) لارو برخی از ماهیان و همۀ دوزیستان دارای آبشش های داخلی هستند.
(7) در سیستم آبشش داخلی، حرکت خون و آب در جهت یکدیگر در دو طرف تیغه های درون رشته های آبششی است.
(8) قورباغه مکانیسم پمپ کردن فشار مثبت را به کمک عضلات دهان و حلق با حرکتی شبیه قورت دادن انجام می دهد.
(9) کیسه های هوادار پرندگان قابلیت انعطاف دارد.
(10) در پرندگان، بیشتر هوای دمیده شده پس از عبور از شش ها به کیسه های هوادار عقبی وارد می شوند.
جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.
(1) در جانورانی مانند ……….. و …………….. همۀ سلول ها به محیط بیرون دسترسی دارند.
(2) سیستم تنفس نایدیسی متشکل از لوله های منشعب و مرتبط به هم به نام ………. است که با ……. مفروش شده اند.
(3) منافذ تنفسی سطح بدن حشرات و صدپایان، در …………….. (ابتدای – انتهای) تراشه قرار دارد.
(4) کرم خاکی در محیط های …………….. زندگی می کند و دارای تنفس …………….. است.
(5) ساده ترین آبشش ها در ………. دیده می شود که برجستگی های کوچک و پراکنده در ……..است.
(6) ماهی های بالغ دارای ……………. (آبشش های خارجی – آبشش های داخلی) هستند.
(7) حلزون ها و لیسه ها……………. (خشکی زی – آبزی) هستند و ساختار تبادل گاز در آنها …………. است.
(۸) …………. و بعضی از ……….. از طریق مکانیسم پمپ فشار مثبت، هوا را به شش ها هدایت می کنند.
(9) همۀ …………و ………. و بیشتر ………….. سیستم فشار منفی را برای تنفس به کار می برند.
(۱۰) پرندگان علاوه بر شش ها، دارای ساختارهایی به نام ……………… هستند که کارایی تنفس آنها را نسبت به پستانداران ………. می دهد
(11) در پرندگان، هوای دمی در نهایت از کیسه های هوادار ……………. (جلویی – عقبی )خارج می شود.
به پرسش های زیر پاسخ دهید.
(1) لف) شكل زیر، تنفس از طریق ……………. را نشان می دهد که در تک سلولی ها مشاهده می شود.
ب) دو نوع جانوری را که می توانند از این روش مبادلۀ گازهای تنفسی را انجام بدهند. ذکر کنید.
(2) انواع روش های تبادلات گازی را در جانوران مختلف نام ببرید
1: …… 2: …………… 3: ……….. 4: ……….
(3) نقش مادۀ مخاطی لغزنده ای که پوست دوزیستان را می پوشاند چیست؟ (2 مورد ذکر شود.)
(4) در هر یک از جانوران زیر چه نوع سیستم تنفسی مشاهده می شود؟
| نوع سیستم تنفسی در کدام است؟ | نوع سیستم تنفسی | مهره دار – بی مهره |
| کرم پهن | تنفس از طریق انتشار | بی مهره |
| هزارپا | …………… | …………… |
| هیدر آب شیرین | …………… | …………… |
| سمندر شش دار | …………… + …………… | …………… |
| گنجشک | …………… | مهره دار |
| لاک پشت آبی | …………… + …………… | …………… |
| ملخ | تنفس نایدیسی | …………… |
| کرم خاکی | …………… | |
| مار آبی | تنفس پوستی + تنفس ششی | …………… |
| سوسمار | …………… | …………… |
| ستارۀ دریایی | تنفس آبششی | …………… |
| ماهی حوض بالغ | …………… | …………… |
| حلزون | …………… | …………… |
| قورباغه | تنفس ششی + ………….. | …………… |
| ليسه | …………… | …………… |
(5) علت هر یک از موارد زیر را به طور خلاصه بیان کنید.
الف) «در حشرات و صدپایان، گازها بین نایدیس و یاخته های بدن از طریق انتشار تبادل می شود.»
ب) «تبادل گازها از طریق سطوح آبشش های داخلی بسیار کارآمد است.»
(6) الف)در هریک از شکل های زیر، با استفاده از موارد داده شده روش اصلی تنفس را مشخص نمایید.
«تنفس ششی – تنفس پوستی – تنفس آبششی – تنفس تراشه ای،»
ب) هر یک از شکل های بالا، در کدام گروه از جانوران زیر دیده می شود؟
« خارپوستان – دوزیستان – صد پایان – پرندگان – حشرات »
(7) سیستم فشار منفی به عنوان یکی از مکانیسم های تهویه ای جانوران، چگونه عمل می کند؟
(8) چرا پرندگان نسبت به سایر مهره داران به اکسیژن بیشتری نیاز دارند؟
(9) بیشتر جانوران دارای « مکانیسم های تهویه ای»هستند. این مکانیسم ها چه فایده و ثمره ای برای جانداران دارد؟
(10) در جدول زیر مکانیسم های تهویه ای در برخی از جانوران آورده شده است. آن را کامل کنید.
| نوع مکانیسم تهویه ای در کدام است؟ | پمپ فشار مثبت | سازوکار فشار منفی |
| قورباغه | ||
| انسان | ||
| مار | ||
| خفاش | ||
| وال | ||
| گنجشک | ||
| گاو |
دانلود فایل pdf با پاسخ
توجه ویژه : اگر با سوال و جواب بهتر یاد می گیرید ، می توانید جزوه های فصل به فصل پرسش و پاسخ زیست شناسی (1) را از سایت ژن پو دریافت و مطالعه کنید.
برای دانلود جزوه های سوال و جواب از سایت ژن پو کلیک کنید.
