گفتار ۳ کاربردهای زیست فناوری

کاربردهای مهندسی ژنتیک تقریباً نامحدود به نظر می‌رسد. این علم کاربردهای زیادی در علوم پایه، تولیدات صنعتی، کشاورزی و علوم پزشکی دارد. در زمینه علوم پایه، بررسی‌هایی مانند مکانیزم های همانند سازی DNA و بیان ژنها در پروکاریوتها، یوکاریوتها و ویروسها و همچنین چگونگی ساخته شدن و تغییرات پروتئینهای داخلی سلول و همچنین مکانیزم ایجاد سرطان از جمله کاربردهای مهندسی ژنتیک است. در زمینه کشاورزی که بستر بسیاری از کاربردهای مهندسی ژنتیک است، تولید گیاهان مقاوم به آفات گیاهی و خشکی، تولید گیاهان پرمحصول و تولید گاوهای دارای شیر و گوشت بیشتر، را می‌توان نام برد. و در زمینه کاربردهای پزشکی، تشخیص بیماری های ارثی، تولید انسولین انسانی، تولید هورمون رشد انسان و… را می‌توان نام برد. در سال‌های اخیر گسترش و توسعه تکنیک‌های سنتزDNA ی نوترکیب انقلابی را در درمان بسیاری از بیماری‌های انسانی از جمله انواع سرطان‌ها، اغلب بیماری‌های خود ایمنی نظیردیابت و همچنین تشخیص، پیشگیری و درمان بسیاری از بیماری‌های مادر زادی فراهم آورده‌است. در این جلسه با بعضی از این کار برد ها آشنا خواهید شد.

👉سوالات خط به خط زیست شناسی دوازدهم تجربی با جواب pdf

👉سوالات خط به خط فصل 8 زیست شناسی 3 با جواب

نمونه سوالات امتحانی این جلسه به قرار زیر است .

درستی یا نادرستی جملات زیر را مشخص کنید. (در جملات نادرست، زیر
عبارت های غلط خط کشیده و درست آن ها را بنویسید.)

(1) بسیاری از بیماری های ژنتیکی، به علت عدم توانایی بدن در ساختن یک نوع پروتئین خاص است.

(2) در مهندسی ژنتیکی، برای تولید همۀ پروتئین
های انسانی، از باکتری ها استفاده می شود.

(3) برای تولید گیاهان مقاوم به أفت، پس از
انتقال ژن مربوط به سم باکتریایی به گیاه، پیش سه غیرفعال توسط گیاه تولید می شود.

(4)  تولید گیاهان مقاوم به علف کش ها، سبب آسیب
گسترده به محیط زیست می شود.

 (5)  پیش
هورمون انسولین، به صورت سه زنجیره پلی پپتیدی جداگانه است.

 (6)  در صورت
بروز خطا در تولید واکسن به روش مهندسی ژنتیک، احتمال بروز بیماری در اثر مصرف آن
واکسن، وجود دارد.

(7) در تشخیص بیماری به کمک روش های زیست
فناوری، از روی پروتئین های عامل بیماری زا، به وجود آن پی می برند

(8) تحول در کشاورزی نوین توانست افزایش چشمگیری در کیفیت محصولات کشاورزی مانند گندم، برنج و ذرت ایجاد کند

(9)  تولید
گیاهان مقاوم به آفت توانسته مصرف آفت کش ها را متوقف نماید.

 (10)  واکسن تولید شده به روش قدیمی باید بتواند دستگاه ایمنی را برای مقابله با عامل بیماری را تحریک کند، در حالی که نباید اصلاً ایجاد بیماری کند.

جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

 (1) پزشکان در اولین تجربه خود برای ژن درمانی ابتدا ……… را از ……
جدا کرده و در خارج از بدن، کشت دادند.

 (2)  علاوه بر گیاهان مقاوم به……….. و ……………. و تنظیم سرعت …………..و افزایش ارزش غذایی محصولات نیز با انجام روش های مهندسی ژنتیک، میسر شده است.

(3)  مولکول انسولین فعال، از دو ماده به نام های A و B تشکیل شده است که ……….. هستند.

 (4) با استفاده از روش های مهندسی ژنتیک، واکسن
نوترکیب …………. تولید و ……………… رسیده است.

 (5) در ژن درمانی برای درمان بیمار،………….
به داخل ، …………………..او ، منتقل می شود

 (6) روش های زیست فناوری در ژن های جهش یافته
در بیماران  ………………. ، پزشکی
قانونی و تحقیقاتی چون مطالعه DNAی موجود
در …………کاربرد دارد.

 (7)  شاید
فناوری جدید زیستی بتواند …………. ، مشکلات بشر را در زمینه ……………..
حل کند.

 (8) حشرة آفت گیاه پنبه در اثر خوردن گیاه ……………….. از بین می رود و فرصت ورود به درون …………….را از دست می دهد.

(9) فناوری دنای نوترکیب به علت تولید داروهای ……………….و…………..
جایگاه ویژه ای در صنعت داروسازی دارد.

👉سوالات خط به خط فصل هفت زیست شناسی 3 با جواب

به پرسش های زیر پاسخ دهید.

 (1)  با توجه
به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید

 الف) اجزای شماره گذاری شده را نامگذاری کنید.

1. 1. ……………….

1. 1. ……………….

1. 1. ……………….

ب) هر یک از موادۀ a و b چه نام دارند؟

پ) ماده a چگونه به ماده b تبدیل می شود؟

(2) با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید.

 الف) اجزای شماره گذاری شده را نامگذاری کنید.

1. 1. …………………..

1. 1. …………………..

1. 1. …………………..

1. 1. …………………..

1. 1. …………………..

1. 1. …………………..

1. 1. …………………..

1. 1. …………………..

ب) این شکل چه فرایندی را نشان می دهد؟

پ) هریک از حروف زیر در شکل کدام مرحله را نشان می دهند؟

A)

B)

C)

(3) در جدول زیر، هر یک از واژه های ستون (الف) با عبارت های ستون (ب) روبرو ارتباط دارند . شماره واژه مرتبط را روبرویشان بنویسید. ( واژۀ اضافی وجود دارد)

(4) در جدول زیر، هر یک از واژه های ستون (الف) با عبارت های ستون (ب) روبرو ارتباط دارند . شماره واژه مرتبط را روبرویشان بنویسید. ( واژۀ اضافی وجود دارد)

👉سوالات خط به خط فصل چهار زیست شناسی دوازدهم با جواب

(5)  با توجه
به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید.

👉سوالات خط به خط زیست شناسی دوازدهم تجربی با جواب pdf

 الف) این شکل کدام کاربرد
مهندسی ژنتیک را نشان می دهد؟

ب) رویدادهای رخ داده در هر یک از مراحل اجرای شماره گذاری شده را بنویسید.

1. 1. ……………….

1. 1. ……………….

1. 1. ……………….

1. 1. ……………….

1. 1. ……………….

1. 1. ……………….

(6) با توجه
به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید.

 الف) شماره های ۱ تا ۳ را نام گذاری کنید.

1. 1. ……………….

1. 1. ……………….

1. 1. ……………….

ب) رویدادهای رخ داده در شماره های زیر را بنویسید.

4. ……………….

5. ……………….

6. ……………….

پ) این شکل چه فرایندی را نشان می دهد؟

 (7) الف) اولین تجربه ژن درمانی، مربوط به چه نوع نقصی بود؟

ب) این نقص به عملکرد کدام دستگاه بدن مربوط می شد؟

 (8) الف) از گیاهان مقاوم به آفت،سه نمونه را نام ببرید.

ب)  چرا برای از بین بردن آفت
گیاه پنبه، نیاز به سمپاشی متعدد، است

 (9) الف) برای فعال شدن هورمون انسولین، کدام زنجیره، از مولکول پیش
هورمون، باید حذف شود؟

ب) دو روش های مهندسی ژنتیک، هورمون توسط چه جانداری ساخته می شود؟

 (10) الف) برای تولید واکسن به روش مهندسی ژنتیک، چه بخشی از عامل بیماری
زا به باکتری یا ویروس غیر بیماری را منتقل می شود؟

ب) یک واکسن را که به روش مهندسی ژنتیک تولید شده باشد. نام ببرید.

 (11)  شیر گاو
تراژنی به دلیل تولید چه نوع ترکیبی، برای نوزاد انسان مناسب تر است؟

 (12)  علاوه بر
ایمنی زیستی، چه جلسه های دیگری باید در دستاوردهای بشری از جمله زیست فناوری،
ملاحظه گردد؟

(13)  به سؤالات زیر در ارتباط با اولین تجربۀ ژن درمانی، پاسخ دهید

 الف) چرا لازم است بیمار به
طور متناوب، یاخته های مهندسی شده را دریافت کند؟

 ب) به جز لنفوسیت های مهندسی
شده، چه روش های دیگری برای درمان وجود دارد؟

پ)چگونه لنفوسیت های دارای نقص، مهندسی می شوند.

(14) ژن درمانی را تعریف کنید.

(15) در رابطه با گیاهان مقاوم به آفت، به
سؤالات زیر پاسخ دهید.

 الف) چرا پیش سم باکتریایی،
خود باکتری را از بین نمی برد؟

ب) گیاه مورد نظر چگونه نسبت به آفت مقاوم می شود؟

() به سؤالات زیر در ارتباط با ساخت انسولین
به روش مهندسی ژنتیک، پاسخ دهید:

 الف) به چه علت، مهم ترین
مرحله در ساخت انسولین با این روش، تبدیل انسولین غیر فعال به فعال است؟

ب) در این روش چگونه هورمون فعال به دست می آید؟

(16) الف) تولید گیاهان مقاوم به علف کش های زود تجزیه شونده چه مزیتی برای گیاه دارد؟

ب) استفاده از علف کش های فوق، به چه روش هایی به حفظ محیط زیست کمک
می کنند؟

(17) چگونه می توان در مراحل اولیه، ایدز را
تشخیص داد؟

(18)  قانون
مربوط به ایمنی زیستی در خصوص زیست فناوری به چه منظور در کشورهای مختلف به تصویب
رسیده است

()  در خصوص
قوانین مربوط به ایمنی زیستی به سؤالات زیر پاسخ دهید.

 الف) پژوهش مربوط به سؤالات
احتمالی در این زمینه، توسط چه کسانی صورت گرفته است؟

ب) صدور مجوز نهایی توسط کدام سازمان ها صورت می گیرد؟

(19)  با توجه
به حساسیت های موجود در مورد کاربردهای زیست فناوری، در مورد تحقیقات در این زمینه
چه باید کرد؟

👉سوالات خط به خط فصل هفت زیست شناسی 3 با جواب

گزینه مناسب را انتخاب کنید.

 (1) از نتایج ……………… تحول در کشاورزی نوین می توان
………… تنوع ژنتیکی اشاره نمود.

1) سودمند- افزایش                                           ۲) زیانبار-  کاهش

 (2) پیش سم غیرفعال، در اثر هضم شدن در محیط …………………،
…………….  فعال می شود.

۱) اسیدیی –  سیتوپلاسم باکتری

۲) قلیایی – لوله گوارش حشره

(3)  در روش
های مهندسی ژنتیک تولید واکسن، ژن ……… عامل بیماری زا به ………… منتقل
می شود.

1) آنتی ژن سطحی- یک باکتری با ویروس غیر
بیماری زا

۲) سموم پروتئینی  – یاخته های ایمنی انسان

 (4) یکی از روش های تهیه انسولین، جداسازی و خالی کردن آن از …………..است.

۱) لوزالمعده گاو

۲) خون های اهدایی انسان

(5) باکتری های خاکزی که می توانند آفات مضر
گیاهان زراعی را از بین ببرند ………. خود ……………  می سازند که در واقع پیش سه حشره کش است.

۱) در یک مرحله از رشد – پروتئینی

 ۲) در تمام مراحل رشد – ترکیب پیچیده ای

 (6) به کمک انسولین نوتر کیب می توان ………….. را به وسیله دریافت
انسولین در فواصل زمالی …………. کرد.

1) تمام انواع دیابت – درمان

۲) بعضی انواع دیابت – کنترل

 (7)  چند مورد
از جمله های زیر درست هستند؟

 الف) علاوه بر انسولین،
داروهای کنترل کننده بیماری ایدز از جمله داروهای نوترکیب درمان کننده بیماری است

 ب) از پستانداران مختلف، فقط
در انسان، انسولین به صورت یک مولکول پیش هورمون ساخته می شود

پ) اکنون می دانیم که باکتری در صورت داشتن دن السولین می تواند هورمون
فعال را بسازد

ت) افزایش میزان برداشت محصول با استفاده از سموم شیمیایی از اولین
کاربردهای قدیمی زیست فناوری محسوب می شود

1)1     2)2     3)3     4)0

(8) در جهت
کاهش فرسایش خاک های سطحی، دانشمندان چه نوع گیاهانی را تولید کرده اند؟

1) سازگار با خشکی و شوری

۲) مقاوم به علف کش های زود تجزیه شونده

 ۳) سازگار با اقلیم های متفاوت

۴) مقاوم به سموم حشره کش

 (9) چند مورد از جمله های زیر صحیح نیست؟ در گذشته ……………………. .

الف) انسولین از خون های اهدایی تهیه میشد

 ب) داروهایی که از منابع
انسانی تهیه می شد، پاسخ ایمنی ایجاد می کرد

 پ) از روش های مبتنی بر زیست
فناوری برای تشخیص بیماری ها، استفاده نمی شد

ت) واکسن به کمک میکروب های کشته یا ضعیف شده، تهیه میشد

1)1     2)2    3)3    4)4

(10) کدام یک از گزینه ها جمله زیر را به نادرستی تکمیل می کند؟ « در یک جانور تراژنی، ژن مربوط به پروتئین های خاص ………… .»

۱) توسط RNA پلی مراز ۲، رونویسی می شود

2) را از شیر این جانور، استخراج می کنند

 3) در همه یاخته های پیکری آن جانور وجود دارد

4) می تواند در یاخته های پستانی این جانور بیان شوند

(11)  در
مهندسی ژنتیک برای تولید واکسن، کدام عمل زیر انجام می شود؟

۱) انتقال آنتي ژن یک عامل آسیب رسان به یک ویروس یا باکتری غیر بیماری زا

 ۲) انتقال آنتی ژن سطحی یک عامل غير آسیب رسان به یک ویروس یا باکتری غیر
بیماری زا

3) انتقال ژن یک عامل غیرآسیب رسان به ویروس با باکتری غیر بیماریزا

۴) انتقال ژن سنتر یک آنتی ژن سطحی از یک عامل بیماری زا به یک ویروس با باکتری غیربیماریزا

 (12)  چند مورد از موارد زیر به کاربرد زیست فناوری در تولید جانوران تراژنی مربوط می شود؟

 الف) مطالعه عملکرد ژن های
خاصی در بدن

 ب) تولید پروتئین های انسانی
با داروهای خاص در بدن آن ها

پ) بررسی نقش عوامل رشد و نقش بهتر آن در دام ها

ت) کاربرد آن ها به عنوان مدل بررسی آلزایمر و مالتیپل اسکلروزیس

1)1  2)2       3)3       4)4

(13) اولین تجربه ژن درمانی ……………………. .

1) به منظور رفع ناتوانی ارثی در ساختن یک پادتن مهم ایمنی صورت گرفت

 ۲) بر روی یاخته هایی صورت گرفت که قدرت بقای زیادی نداشتند

 ۳) به منظور رفع ناتوانی اکتسابی در تولید یک آنزیم مهم ایمنی، انجام شد

۴) بر روی باخته های مغز استخوان یک دختر بچه
بیمار انجام شد

 (14) چند مورد از جمله های زیر در مورد ژن درمانی، درست است؟

 الف) ژن ناسالم را در یاخته
تخم با ژن سالم، عوض می کنند

 ب) ژن سالم را جایگزین ژن ناسالم در تعدادی از یاخته های فرد بیمار می کنند

پ) ژن های ناسالم را از یاخته های بدن خارج و به جای آن، ژن های سالم را وارد می کنند.

 ت) ممکن است در این روش ژن
معیوب اصلاح گردد.

 ث) ژن سالم را به خون تزریق می کنند

1)1      2)2        3)3        4)4

(15) چند مورد
از جمله های زیر صحیح نیستند؟

الف) تولید گیاهان مقاوم به أفت، سبب کاهش فرسایش خاک می گردد.

ب) پس از فعال شدن و انتشار پیش سه غیرفعال، درون بدن حشرة أفت، به
اندام های مختلف آن آسیب می رسد.

پ) داروهای حاصل از منابع انسانی پاسخ ایمنی ایجاد نمی کند

ت) در روش های جدید تولید واکسن براساس مهندسی ژنتیک، مسموم خالص شده
عامل بیماری زا، غیرسمی می شود

1)1      2)2    3)3       4)4

(16)  می توان
گفت …………………. .

۱) تشکیل پیش سمّ غیر فعال در باکثری از جمله روش های مؤثر مهندسی ژنتیک در کاهش آلودگی محیط زیست است

۲) در زیست
فناوری از اصلاح بذر برای تولید گیاهان مطلوب، استفاده میشود

۳) مهم ترین مرحله در ساخت اولین تبدیل پیش
هورمون به هورمون در باکتری است

۴) در تولید واکسن به روش مهندسی ژنتیک، باید
آنتی ژن سطحی یک عامل بیماری زا را به ویروس یا باکتری غیر بیماری زا منتقل نمود

👉سوالات خط به خط فصل 3 زیست شناسی دوازدهم با جواب

 (17) کدام گزینه نادرست است؟

۱) نتایج تحقیقات علمی صورت گرفته تاکنون نشان می دهد که در موارد معدودی، آثار جانبی کاربرد زیست فناوری، خطرناک بوده است.

 ۲) فرد مبتلا به ایدز به عفونت هایی مبتلا می شود که معمولا در سایر افراد آتفاق نمی افتد.

 ۳) روش زیست فناوری در تشخیص ژن های جهش یافته کاربرد دارد.

 ۴) از دلایل تولید جانوران تراژنی می توان به مطالعه عملکرد ژن های عوامل رشد در دام ها اشاره کرد

(18) نمی توان گفت …………….. .

۱) در روش
تشخیص بیماری، بر اساس زیست فناوری، از روی اسید نوکلئیک عامل بیماری زا، به وجود
آن پی می برند.

 ۲) ایمنی زیستی شامل مجموعه ای از مقررات و دستوراتی است که در بیشتر
کشورها از جمله ایران، به تصویب رسیده است.

 ۳) برای ژن درمانی می توان از یاخته های مغز استخوان، استفاده نمود.

 ۴) برای تولید زنجیره A انسولین، از باکتری
اشریشیاکلای استفاده میشود.

 (19) در تولید واکسن ………….. تولید انسولین انسانی به روش زیست فناوری،  ……….  ژن مورد نظر را توسط …………… به یک باکتری منتقل کرد.

۱) برخلاف- می توان – دیسک

 ۲) همانند – نمی توان – دیسک

۳) پرخلاف – نمی توان – ناقل همسانه سازی

۴) همانند – می توان – ناقل همسانه سازی

(20) امروزه به کمک زیست فناوری نمی توان
……………………………… .

۱) باکتری های تراژن با توانایی تولید پروتئین
های نوترکیب غیر انسانی، تولید نمود

 ۲) نیازهای متنوع بشر را تأمین نمود

۳) دست ورزی ژنتیکی را در یوکاریوت های
پیشرفته، انجام داد

۴) بیماری دیابت را به صورت قطعی درمان کرد

 (21)  چند مورد
از جملات زیر صحیح هستند؟

 الف) علت وجود تعاریف متعدد
برای زیست فناوری را باید در ماهیت آن جست وجو نمود.

 ب) در تعریف زیست فناوری حتما
باید دست ورزی ژنتیکی، لحاظ گردد.

پ) در روش های مهندسی ژنتیک با انتقال DNAی یک جاندار به جاندار دیگر، مولکول های دنای دارای ژن جدید تولید می شود.

ت) مراحل اصلاح گیاهان زراعی از طریق روش های مهندسی ژنتیک، تکثیر نهایی گیاه تراژنی با رعایت اصول ایمنی زیستی صورت می گیرد.

1)1 2)2       3)3       4)4

(22) چند مورد از موارد زیر از ابزارهای کلیدی
در روش های مهندسی ژنتیک و فناوری DNA نوترکیب هستند؟

 الف) آنزیم های برش دهنده

ب) آنزیم های بسپاراز

 پ) آنزیم های پروتئاز

ت) ناقل ها

1)1                              2)2                    3)3           4)4

(23) اگر یک
دیسک نوترکیب دارای سه ژن خارجی با فاصله از هم و جایگاه تشخیص یکسان را، توسط
آنزیم برش دهنده برش بزنیم، در مجموع چند پیوند فسفودی استر شکسته خواهد شد؟

1)3            2)6              3)4                          4)12