گفتار 1 مفاهیم پایه

مطالعۀ آدمیان،گیاهان و سایر جانداران نشان می دهد که گرچه ظاهراً طرح اصلی ساختمان هر جاندار از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود،ولی در هر نسل تفاوت هایی نیز بین والدین و فرزندان مشاهده می شود. گاهی فرزندان صفات والدین خود را نشان می دهند و گاهی هم صفاتی در آنان بروز می کند که نظایرآن ها در پدربزرگ و یا مادر بزرگشان قبلاً مشاهده شده است. و گاهی فرزندان صفاتی کاملاً جدیدی را صاحب می شوند. چه عواملی باعث بروز شباهت ها و تفاوت ها والدین با فرزندان می شوند؟ دو عامل وراثت و محیط در این امر دخالت می کنند.وراثت شامل شباهت ها و تفاوت های قابل مشاهده اند.و عامل این شباهت ها و تفاوت ها از طریق سلول های جنسی والدین به فرزندان منتقل شده است.

محیط هر جاندار از کلیۀ مواد،نیروها و جاندارانی است که در طول حیات بر روی فرد تاثیر می گذارند. مانند تیره شدن رنگ پوست که به علت قرار گفتن در معرض آفتاب ایجاد می شود. برای تاثیر محیط بر روی صفات ظاهری به این مثال توجه کنید. اگر یک انسان و یک گرگ را به قطب جنوب ببرید . بعد از قرار گرفتن آنها در محل جدید تغییراتی در آنها قابل مشاهده می شود.رنگ پوست انسان روشنتر می شود تا پوست از نور کم خورشید برای تولید ویتامین D بیشترین استفاده را بکند و در عوض موهای گرگ رشد بیشتری می کند تا از سرمای قطب محفوظ بماند. در این فصل با بعضی صفات انسان و چگونگی ایجاد آن آشنا خواهید شد.

👉جزوه سوالات خط به خط شیمی 3 فصل 2 با جواب

👉جزوه سوالات خط به خط شیمی 3 فصل 1 با جواب

👉سوالات خط به خط زیست شناسی دوازدهم تجربی با جواب pdf

نمونه سوالات امتحانی این جلسه به قرار زیر است .

درستی یا نادرستی جملات زیر را مشخص کنید. (در جملات نادرست، زیر عبارتهای غلط خط کشیده و درست آنها را بنویسید.)

1- ویژگی های والدین توسط دستورالعمل هایی که در پروتئین های موجود در گامتها قرار دارد به نسل بعد منتقل می شود.

2- ساختار و عمل DNA قبل از کشف قوانین وراثت توسط مندل، مشخص شده بود.

3- تمامی صفات فرزندان از طریق وراثت از والدین به آنها به ارث رسیده است.

4- الل های مختلف مربوط به یک ژن روی جایگاه های مشابهی از کروموزومهای همتا قرار دارند.

5- در گل میمونی با دیدن رنگ گل می توان ژنوتیپ آن را تشخیص داد.

6- برای یک صفت خاص هیچ گاه انواع فنوتیپ از انواع ژنوتیپ کمتر نیست.

7- برای گروه خونی ABO چهار نوع ژنوتیپ و چهار نوع فنوتیپ وجود دارد.

8- در گل میمونی رابطه بین الل های مربوط به هر صفت رابطه غالبیت ناقص است.

9- افراد ناخالص قطعة الل نهفته را دارند و افراد خالص قطعة الل بارز ندارند.

جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

 1- پیش از کشف قوانین وراثت توسط …………… تصور بر این بود که صفات فرزندان …………………………… از صفات والدین و ……………………………….. از آنهاست.

 ۲- گروه خونی Rh براساس بودن یا نبودن نوعی …………………… است که در غشای………………. جای دارد و…………………………. نامیده می شود.

 ۳- جایگاه ژنهای گروه خونی Rh بر روی کروموزوم شماره ………. و جایگاه ژنهای گروه خونی ABO بر روی کروموزوم شماره ……………. قرار دارد.

۴- به شکل های مختلف ژن های مربوط به یک صفت که ………………………. یکسانی دارند………. می گویند.

 ۵- در گروه خونی ABO بین الل های A و O رابطه …………………… و بین اللهای B و A رابطة………………… وجود دارد.

۶- ترکیب الل ها در فرد را …………. و شکل ظاهری یا حالت بروز صفت را ……………………….. می نامند.

 ۷- در علم ژنتیک، ویژگیهای …………………….. جانداران را صفت می نامند و به انواع مختلف یک صفت،……………….های آن صفت می گویند.

 ۸- گروه خونی ABO به …………………………… گروه، گروه بندی می شود که این گروه بندی بر اساس بودن یا نبودن ۲ نوع………………. در غشای ……….. است.

در جدول زیر، هر یک از واژه های ستون (الف9  با یکی از عبارت های ستون(ب) ارتباط  دارد. شماره واژه مرتبط را روبروی عبارت درست بنویسید. (توجه: یک واژه اضافی است.)

👉سوالات خط به خط فصل 5 زیست شناسی دوازدهم با جواب

👉سوالات خط به خط فصل چهار زیست شناسی دوازدهم با جواب

به پرسش های زیر پاسخ دهید.

1- اگر شخصی برای گروه خونی ABO فقط آنزیم B را داشته باشد

 الف) گروه خون این فرد چیست؟

 ب) ژنوتیپ این فرد را بنویسید.

2- در رابطه با گروه خون ABO

 الف) رابطه بین کدام الل ها هم توانی است؟

 ب) رابطه بین کدام الل ها غالب و مغلوبی است؟

3- اصطلاحات زیر را تعریف کنید.

 الف) خالص:

 ب) ناخالص:

پ) الل:

 ت) فنوتیپ:

 ث) ژنوتیپ:

 4- اگر گروه خون پدر و مادر مثبت باشد، آیا گروه خون فرزند آنها می تواند منفی باشد؟ چرا؟

5 – انواع ژنوتیپ های احتمالی برای فردی که گروه خون B دارد را بنویسید.

6- در چه حالت هایی می توان با دیدن فنوتیپ، ژنوتیپ را تشخیص داد؟

7- اگر گروه خون مادر مثبت و گروه خون فرزندش منفی باشد، ژنوتیپ مادر خالص است یا ناخالص؟ چرا؟ –

8- اگر ژن مربوط به یک صفت اتوزومی در انسان دارای ۲ الل باشد، برای این صفت چند ژنوتیپ وجود دارد؟

9- مثبت یا منفی بودن گروه خون به چه چیزی بستگی دارد؟

10- انواع فنوتیپها و ژنوتیپ های مربوط به صفت رنگ گل در گیاه میمونی را بنویسید.

11- در چه صورتی فرزندان تمام ژن های خود را از یک والد دریافت می کنند؟

12- اگر یک ژن دارای دو الل r و R باشد انواع ژنوتیپها را در زنبور عسل نر و زنبور ملکه بنویسید؟

گزینه مناسب را انتخاب کنید.

1- فردی که گروه خون …………… دارد، بر روی گویچه های قرمزش ، D وجود دارد.

۱) مثبت  –  پروتئین

۲) منفی –  کربوهیدرات

 2- در علم ژنتیک، به ویژگیهای ارثی جانداران ………………. می گویند و به انواع مختلف یک صفت …………… آن صفت گفته می شود.

1) ژن –  فنوتیپ

۲) صفت – شکل های

3- در گل میمونی رابطه بین الل های مربوط به رنگ گل ………………… است و ژنوتیپ گلی که ……….. است. RW است.

1) هم توانی / قرمز

۲) بارزیت ناقص –  صورتی

4 – اگر ………………. شخصی IAIB باشد …………… این شخص AB است.

۱) ژنوتیپ – فنوتیپ

۲) فنوتیپ – ژنوتیپ

5- گروه خون ABO به بودن یا نبودن دو نوع ……………… بر روی غشای گویچه های قرمز و مثبت یا منفی بودن گروه خون نیز به وجود وجود یک نوع ………………. بر روی غشای گویچه قرمز بستگی دارد.

 ۱) پروتئین – کربوهیدرات

۲) کربوهیدرات – پروتئین

6- اگر گل میمونی دارای رنگ صورتی باشد و خود لقاحی انجام دهد، کدام یک از گزینه های زیر به ترتیب از چپ به راست می تواند ژنوتیپ آلبومن و ژنوتیپ پوسته دانه این گیاه باشد؟

1. 1. WWW – RR

1. 1. RRR -RW

1. 1. RWW-RR

1. 1. RRW – WW

👉سوالات خط به خط فصل دوم زیست شناسی دوازدهم با جواب

👉سوالات خط به خط فصل 1 زیست 3 با جواب

7- با توجه به این که از آمیزش دو خرگوش سیاه، برخی زاده ها سفید شده اند کدام گزینه درست است؟

 ۱) رنگ سفید غالب و رنگ سیاه مغلوب است.

۲) هر دو خرگوش ناخالص بوده اند.

 ۳) یکی از خرگوش های ناخالص و دیگری خالص است.

 ۴) هر دو خرگوش خالص بودهاند.

8- چند مورد از جملات زیر نادرست نیست؟

 الف) انواع فنوتیپ می تواند از انواع ژنوتیپ کمتر باشد.

 پ) هر صفتی علاوه بر ژن ها تحت تأثیر محیط هم قرار می گیرد.

ب) انواع ژنوتیپ همواره از انواع فنوتیپ بیشتر است.

 ت) در هر یاخته انسان برای هر صفت دو الل مشابه یا متفاوت وجود دارد.

1)1      2)2       3)3         4)4

9- در یاخته های جنسی انسان………….. یاخته های پیکری …………….. برای صفت Rh وجود دارد.

1 ) همانند – دو الل

 ۲) برخلاف – یک الل

 ۳) همانند یک الل

۴) برخلاف ۔ دو الل

10- اگر احتمال وجود هر چهار گروه خونی AB ،B،A وO در یک خانواده وجود داشته باشد:

۱) پدر و مادر هر دو خالص هستند.

۲) پدر و مادر هر دو ناخالص هستند.

۳) یکی از والدین خالص و دیگری ناخالص است.

۴) یکی از والدین فاقد کربوهیدرات A و B بر روی گویچه های قرمز است.

11- اگر از آمیزش فلفلی که بوته کوتاه و برگ صاف دارد با فلفلی که بوته بلند و برگ های دندانه دار دارد، در نسل اول همه فلفل ها بوته متوسط و برگ صاف داشته باشند.

۱) رابطه بین الل های مربوط به شکل برگ و اندازه بوته از نوع بارز و نهفته است.

 ۲) رابطه بين الل های مربوط به شکل برگ غالبیت ناقص و رابطه بین الل های مربوط به اندازه بوته هم توانی است.

 ۳) رابطه بین الل های مربوط به شکل برگ بارز و نهفته و رابطه بین الل های مربوط به اندازه بونه هم توانی است.

۴) رابطه بین الل های مربوط به شکل برگ بارز و نهفته و رابطه بین الل های مربوط به اندازه بوته بارزیت ناقص است.

12- ژنوتیپ کدام یک از فنوتیپهای زیر را نمی توان بدون آزمایش تعیین کرد؟

 ۱) زنی با گروه خونی O

۲) مردی با گروه خونی منفی

 ۳) مرد دارای گروه خونی A

۴) گل میمونی با گل های قرمز

13- کدام عبارت درست است؟

1) ویژگی های ارئی مر جاندار قطعا به نسل بعد منتقل می شود.

 ۲) در ژنتیک تمام ویژگی های یک جاندار بررسی می شود.

 ۳) در هر گامت حداقل یک الل برای هر صفت ورائتی وجود دارد.

۴) صفات ارشی ممکن است از طریق باخته های غیرجنسی نیز به نسل بعد منتقل شود

14- کدام یک از موارد زیر در رابطه با ژن Rh و ژن گروه خون ABO درست است؟

1) هر دو بر روی کروموزوم های یکسانی قرار دارند.

۲) فاصله آن ها از سانترومر قطعا یکسان است.

۳) واحد سازنده هر دو یکسان است.

۴) رابطة بين الل ها در هر دو صفت، مشابه است.

15- برای گروه خونی +A چند نوع ژنوتیپ متفاوت وجود دارد؟

1)2       2)3      3)4           4)6

16- در گویچه های قرمز فردی با گروه خونی AB گروه خونی A …………. وجود ندارد.

 ۱) همانند . پروتئین D

2) همانند . کربوهیدرات B

۳) برخلاف . پروتلين D

۴) برخلاف – کربوهیدرات A

17- چند مورد از جمله های زیر نادرست است؟

 الف) ژن مربوط به صفات غیر جنسی در یاخته های جنسی هم قطعا وجود دارد.

 ب) ژن مربوط به صفات وابسته به X انسان فقط در یاخته های جنسی وجود دارد،

پ) ژن مربوط به صفات غیرجنسی روی کروموزوم های جنسی هم وجود دارد.

ت) ژن مربوط به یک صفت وابسته به X انسان ممکن است در یاخته های جنسی وجود نداشته باشد.

1)1      2)2           3)3            4)4

18- چند عبارت زیر درست است؟

 الف) اسپرم های طبیعی یک مرد از نظر تعداد کروموزوم ها با هم تفاوت دارند

ب) اسپرم های طبیعی یک مرد از نظر نوع کروموزوم ها ممکن است متفاوت باشند.

پ) اسپرم و تخمک طبیعی در انسان از نظر نوع کروموزوم ها ممکن است مشابه باشند.

ت) تخمکهای طبیعی یک زن از نظر نوع کروموزوم ها قطعا متفاوت نیستند

1)1                2)2             3)3            4)4