گام به گام فصل 3 علوم تجربی نهم

فصل ۳ :: به دنبال محیطی بهتر برای زندگی / جواب فعالیت های علوم نهم درس ۳ ، پاسخ جمع آوری اطلاعات ، خود را بیازمایید ها ، فکر کنید ها و آزمایش کنید های صفحه ۲۶ و ۲۷ و ۲۸ و ۲۹ و ۳۰ و ۳۱ و ۳۳ و ۳۴ و ۳۶ و ۳۷ فصل سوم علوم تجربی پایه نهم

جواب گفت و گو کنید صفحه ۲۶ علوم نهم

باز شدن زود هنگام شکوفه‌های درختان در زمستان یکی از تبعات بر هم خوردن چرخه‌های طبیعی است. درباره این رویداد و عوامل مؤثر بر آن و نتایج احتمالی آن در کلاس گفت‌وگو کنید.
جواب: افزایش دمای کره زمین سبب ایجاد تغییرات در فصل‌ ها و زیاد شدن دما در زمستان و بازشدن زودهنگام شکوفه‌ها در زمستان می‌گردد. بر اثر باز شدن زودتر شکوفه‌ها و سرمازدگی آن در شب‌های زمستان بازدهی درختان کم شده و سبب خسارت باغداران و جامعه می‌گردد.

جواب گفت‌وگو کنید صفحه ۲۷ علوم نهم

شکل زیر الگویی ساده از چرخه کربن را نشان می‌دهد. در این باره در کلاس گفت‌وگو کنید.جواب: کربن هوا (کربن دی‌اکسید) از طریق فتوسنتز وارد بدن گیاهان و جانوران شده و با تنفس آنها دوباره وارد هوا می‌گردد کربن بدن جانداران (مواد آلی) از طریق مرگ و پوسیدگی و تجزیه به خاک وارد شده (تولید کود – تولید سوخت فسیلی) و از طریق کودهای طبیعی یا کودهای شیمیایی مصرفی در کشاورزی دوباره وارد بدن جانداران می‌شود. کربن از طریق سوزاندن مواد آلی و سوخت‌های فسیلی وارد هوا می‌شود و دوباره از طریق باران‌های اسیدی و تولید سنگ‌های آهکی به زمین باز می‌گردد. این چرخه در هر مرحله برگشت‌پذیر است.

جواب فکر کنید صفحه ۲۷ علوم نهم

شکل زیر چرخه‌ای از کربن را نشان می‌دهد. با توجه به آن به پرسش ها پاسخ دهید.الف) در موارد مشخص شده با «۱»، «۲» و «۳» آیا گاز کربن دی‌اکسید مصرف می‌شود یا تولید؟
جواب: در قسمت کارخانه‌ها و ماشین‌ها تولید کربن ­دی‌اکسید بیشتر است (به دلیل سوزاندن سوخت ­‌های فسیلی)
– در قسمت گیاهان مصرف کربن ­دی‌اکسید بیشتر از تولید آن است (به دلیل فتوسنتز)
– در قسمت انسان و جانوران تولید کربن دی‌اکسید بیشتر است (به دلیل تنفس)

ب) کدام یک از بخش‌های نشان داده شده، در چرخه طبیعی کربن وجود ندارد؟
جواب: بخش استخراج و سوزاندن سوخت های فسیلی (کارخانجاتی که از سوخت‌های فسیلی استفاده می‌کنند) در چرخه ­ی طبیعی وجود ندارد.

پ) مصرف سوخت‌های فسیلی چه تأثیری روی چرخه‌های طبیعی دیگر می‌گذارد؟ توضیح دهید.
جواب: توزان چرخه های دیگر را بر هم می ‌­زند. مثل بر هم خوردن چرخه ی آب (باران ­‌های سیل‌آسا و خشکسالی در برخی نقاط زمین)، بر هم خوردن چرخه فصول (شروع شدن فصول طبیعی زودتر از فصول تقویمی و افزایش دما در تابستان)، بر هم خوردن چرخه سنگ (اثر باران های اسیدی بر سنگ‌ها و فرسایش سنگ ها و خاک‌ها).

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۲۸ علوم نهم

با مراجعه به منابع معتبر درباره چگونگی تأثیر افزایش کربن دی‌اکسید بر دمای کره زمین اطلاعاتی جمع آوری کنید و نتایج را به صورت پرده نگار به کلاس گزارش دهید
جواب:با افزایش کربن دی اکسید، دما زمین افزایش بافته است. ابن کار با افزایش اثر گلخانه ای و به دام افتادن انرژی گرمایی خورشید اتفاق میافتد. از نشانه های آن میتوان به ذوب شدن یخ های موجود در قطب شمال و جنوب و یخچال های طبیعی اشاره کرد.

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۲۹ علوم نهم

در یک فعالیت گروهی درباره کاربردهای نفت خام اطلاعاتی را جمع آوری کنید و نتیجه را به صورت پرده نگار به کلاس گزارش کنید.
جواب: نفت یا نفت خام یکی از مهمترین مواد موجود و کشف شده در جهان می باشد. معروف ترین محصولات جانبی نفت عبارتند از: سوخت های پرانرژی، گازوئیل یا بنزین، سوخت چراغ نفتی، نفت دیزل یا سوخت های نفتی و گالنی نیز از نفت به دست می آید. بیشتر غذاهایی که می خوریم و لباس هایی که می پوشیم به نوعی به فرآورده های نفتی وابسته است. به طوری که از نفت برای جلوگیری از چسبیدن نان هنگام مخلوط کردن خمیر استفاده می شود.
از نایلون های نازک برای بسته بندی غذا استفاده می شود و بیشتر لباس های مصنوعی ما از نفت تهیه می شود. بیش از هزار نوع روغن مایع و جامد از نفت خام تهیه می شود. روغن روان کننده در دستگاه های مختلف مانند ساعت و قطعات ماشین، لوکوموتیوها و ژنراتور های برق استفاده می شود. آسفالت جاده ها و ایزوگام سقف های خانه ها نیز با استفاده از فرآورده های نفتی ساخته می شوند.
موم به دست آمده از نفت در تولید اقلام مانند شمع، کاغذ روغنی و سلفون استفاده می شود. سایر مواد مشتق شده از نفت در تولید انواع کاغذ کربن، روزنامه و مواد تمیز کننده استفاده می شود.
استفاده اصلی از نفت خام در دوران مدرن )امروزه( چندان شگفت آور نیست. بیش از 50 درصد آن به بنزین تبدیل می شود. در حقیقت، حدود 70 درصد نفت خام تبدیل و برای حمل و نقل مصرف می شود.
با این حال، نفت خام و فرآورده های فرعی آن تنها به سوخت خودروها و سایر وسایل نقلیه محدود نمی شود و مبنایی برای تولید طیف گسترده ای از محصولات است که ممکن است هرگز نام آنها را نشنیده باشید.
محصولات شگفت انگیزی که توسط نفت و مشتقات آن تولید می شوند، عبارت اند از: تجهیزات ورزشی، آدامس بادکنکی، ماتیک، دندان های مصنوعی، خمیر دندان، سیم گیتار، دئودرانت و ضد عرق، عطر و ادکلن، لنزهای چشمی،   طعمه ماهیگیری و…

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۳۰ علوم نهم

درباره راه‌های کاهش وابستگی اقتصاد کشور به نفت خام اطلاعاتی جمع آوری و در کلاس در این مورد گفت‌وگو کنید. نتیجه گفت‌وگوهای خود را به صورت یک مقاله برای روزنامه‌های کثیرالانتشار محل زندگی خود بفرستید.
جواب:

 ۱) جلوگیری از خام فروشی نفت
۲) ایجاد صنایع پتروشیمی و تبدیل نفت
۳) رشد توریسم و صنایع دستی
۴) رشد صنایع دیگر و افزایش صادرات غیرنفتی
۵) رشد صنایع کشاورزی و غذایی و صادرات محصولات کشاورزی
۶) افزایش صادرات فنی و مهندسی
۷) استفاده از سایر منابع دیگر انرژی.
۸) صرفه‌جویی در مصرف انرژی

جواب فکر کنید صفحه ۳۱ علوم نهم

الف) چه رابطه‌ای بین دمای جوش با تعداد اتم‌های کربن در هیدروکربن‌ها وجود دارد؟
جواب: هر چه تعداد اتم‌های کربن (C) بیشتر باشد، آن ماده دیرتر به جوش می‌آید. (یعنی نقطه جوش بالاتری دارد.)

ب) کدام ترکیب دمای جوش بالاتری دارد؟ به چه دلیل؟
جواب: C۱۰H۲۰ | زیرا تعداد کربن آن بیشتر است .

جواب فکر کنید صفحه ۳۱ علوم نهم

با توجه به شکل داده شده، مشخص کنید:

الف) کدام هیدروکربن آسان تر جاری می شود؟ چرا؟
جواب: (۱)‌ چون تعداد اتم کربن آن از بقیه هیدروکربن ­های نام برده کمتر است.

ب) هر یک از فرمول‌های زیر به کدام روغن نشان داده شده در شکل روبه رو تعلق دارد؟
۱) C_۱۲H_۲۶ ظرف ۱ به نام (دودکان)
۲) C_۲۰H_۴۲ ظرف ۳ به نام (ایکوسان)
۳) C_۱۷H_۳۶ ظرف ۲ به نام (هپتادکان)
۴) C_۲۴H_۵۰ ظرف ۴ به نام (تتراکوسان)

جواب فکر کنید صفحه ۳۳ علوم نهم

با توجه به شکل ۳ – الف، به پرسش‌های زیر پاسخ دهید:

الف) در این برج تقطیر، نفت خام را در چند بُرش جدا سازی می‌کنند؟
جواب: ۸ برش نفتی

ب) دمای جوش کدام برش از بقیه بیشتر است؟
جواب: پایین‌ترین برش نفتی در ستون تقطیر (قیر)

پ) مولکول‌های موجود در کدام برش بزرگ‌تر و سنگین‌تر هستند؟ به چه دلیل؟
جواب: پایین‌ترین برش نفتی در ستون تقطیر زیرا تعداد اتم کربن آن ها از همه محصولات دیگر بیشتر است.

ت) تعداد اتم‌های کربن در مولکول ‌های کدام برش از بقیه کمتر است؟
جواب: برش بالایی که گاز است !

ث) رنگ مخلوط‌ها در کدام برش تیره‌تر است؟
جواب: پایین‌ترین برش نفتی در ستون تقطیر (قیر)

جواب فکر کنید صفحه ۳۴ علوم نهم

الف) عنصرهای اصلی سازنده این پلاستیک‌ها چیست؟
جواب: عنصرهای اصلی سازنده ی پلاستیک‌ها کربن و هیدروژن است.
ب) خواص فیزیکی اتن را با فراورده‌های حاصل از آن (پلی اِتن) مقایسه کنید.
جواب:
خواص فیزیکی پلی اِتن: جامد، سفید رنگ، چگالی ۰/۹ گرم بر سانتی ‌مترمکعب، دمای ذوب ۱۱۵+ درجه سانتی‌گراد، آتشگری دارد.
خواص فیزیکی اتن: گاز، بی‌رنگ، چگالی ۰/۱۱۷۸ گرم بر سانتی ‌مترمکعب، دمای ذوب ۱۶۹- درجه سانتیگراد، آتشگری سریع دارد.

جواب فعالیت صفحه ۳۶ علوم نهم

قبض برق خانه مسکونی خودتان را به کلاس بیاورید و با توجه به آن و داده‌های موجود در جدول زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید:

مقدار کربن ­دی‌اکسید	منبع تولید برق	میزان برق مصرفی در ۴۵ روز (کیلووات ساعت)
۰/۹ × ۳۵۰ = ۳۱۵ کیلوگرم	زغال سنگ	x= ۳۵۰
۰/۷ × ۳۵۰ =۲۴۵ کیلوگرم	نفت خام
۰/۰۱ × ۳۵۰ =۳.۵ کیلوگرم	باد
۰/۰۳ × ۳۵۰ = ۱۰.۵ کیلوگرم	گرمای زمین
۰/۰۵ × ۳۵۰ = ۱۷.۵ کیلوگرم	سلول­‌های خورشیدی

الف) حساب کنید میزان برق مصرفی خانواده شما در ۴۵ روز سبب ورود چند کیلوگرم کربن دی اکسید به هوا کره می‌شود.
جواب: اگر ۳۵۰ کیلووات ساعت مصرف انرژی در یک دوره ۴۵ روزه باشد، چون در کشور ما از سوختن نفت برق تولید می­‌شود، پس ۲۱۰ = ۳۵۰ × ۰/۷ / یعنی ۲۴۵ کیلوگرم کربن دی اکسید در ۴۵ روز.

ب) با توجه به قبض برق خانه مسکونی خودتان، حساب کنید که مقدار کربن دی اکسید ورودی به هواکره در اثر مصرف سالانه برق خانواده شما چند کیلوگرم است.
جواب: ۸ = ۴۵ ÷ ۳۶۵ / یعنی یک سال دارای ۸ بخش ۴۵ روزه می باشد. / ۱۹۶۰ = ۸ × ۲۴۵ ، یعنی کیلوگرم کربن دی اکسید در سال

پ) درباره میزان آلایندگی هر یک از منبع های تولید برق گفت و گو کنید.‌
جواب: تولید آلودگی زغال سنگ بیشتر است زیرا ۰.۹ کیلوگرم دی اکسید کربن تولید می کند تا یک کیلووات ساعت برق از سوزاندن زغال سنگ تولید کند و کمترین تولید آلودگی مربوط به برق تولید شده توسط سلول های خورشیدی است که تنها ۰.۰۵ کیلوگرم دی اکسید کربن تولید می کند.

ت) هر گاه بدانید که یک درخت میانسال به طور میانگین سالانه ۱۰ کیلوگرم کربن دی اکسید مصرف می کند؛ حساب کنید چند درخت لازم است تا همه کربن دی اکسید تولید شده توسط خانواده شما مصرف شود.
جواب:  ۱۶۸=۱۰÷۱۶۸۰ درخت لازم است

جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۳۷ فصل سوم علوم نهم

ایران از نظر جمعیت هجدهمین کشور جهان است. با مراجعه به منابع معتبر علمی، درباره رتبه مصرف پلاستیک در ایران نسبت به سایر کشورهای جهان اطلاعاتی جمع آوری و به کلاس گزارش دهید.
جواب: ایران پنجمین کشور دنیا در مصرف پلاستیک است. یک رتبه ناخوشایند که با آمار ده درصدی پلاستیک در پسماند‌ های شهری، جنبه ای نگران‌ کننده نیز می یابد. کیسه نایلونی و ظروف پلاستیکی یک بار مصرف جزیی از زندگی روزمره شهری مردم ایران شده اند. به طوری که سالانه ۲۵۰هزار تن پلاستیک در ایران تولید می‌شود.

گفت‌وگو کنید صفحه ۳۷ علوم نهم درباره اینکه «شما چه کارهایی می‌توانید انجام دهید تا محیط زندگی برای شما، خانواده شما و همسایگان و همشهری‌ هایتان مناسب‌ تر شود» در گروه خود گفت‌وگو کنید و نتیجه را به کلاس گزارش دهید.
پاسخ ها متفاوت : پاسخ ها بستگی به برداشت و تغییر نگرش هر یک از دانش آموزان پس از فراگیری این بخش و محل زندگی و نوع زندگی و امکانات زندگی و سکونت دانش آموزان دارد.